Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Dariusza, Urbana Środa 19. Grudnia 2018r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Bez żelaza włosy słabną


Żelazo i hemoglobina wiążą i przenoszą tlen wyzwalający energię dla włosów
Większość ustrojowego żelaza jest składnikiem hemoglobiny. Hemoglobina to specyficzne białko zawarte w czerwonych krwinkach (erytrocytach). Jego zadaniem jest przenoszenie tlenu. Hemoglobina, dzięki usytuowaniu w niej żelaza wiąże tlen w płucach i rozprowadza po całym organizmie. Pewna części puli żelaza występuje też w mięśniach, gdzie wchodzi w skład mioglobiny - białka przechowującego i przenoszącego tlen wewnątrz komórki. Żelazo jest również składnikiem niektórych enzymów biorących udział w procesach utleniania dostarczającym energii dla procesów wzrostu, itp..

Rys. 1 Korzeń włosa - miejsce intensywnej budowy łodygi włosa

Na rysunku uwidoczniono:
  • rosnącą łodygę włosa (górna część korzenia włosa, która stopniowo rogowacieje i po wyrośnięciu ponad skórę stanie się widoczną dla oczu łodygą włosa)
  • brodawkę włosa – zasilaną w substancje odżywcze naczyniami krwionośnymi (naczynia niewidoczne na rys.)
  • cebulkę włosa – obszar podstawy korzenia włosa obejmujący komórki brodawki i macierzy włosa
  • obszar MACIERZY włosa, w którym zlokalizowane są intensywnie dzielące się komórki macierzyste włosa tworzące przyrost łodygi włosa
  • komórki rozrodcze opuszki – tzw. komórki macierzyste włosa - widoczne u podstawy macierzy włosa


Żelazo jest kluczowym składnikiem hemoglobiny
Żelazo w hemoglobinie przyłącza tlen w płucach a następnie transportuje drogą krwi do komórek narządowych. W tych komórkach tlen „spala paliwo” pozyskane z pokarmów. Tym paliwem jest cukier glukoza. Spalany jest po to, aby napędzał czynności fizjologiczne ludzkich narządów, w tym ich podziały dla wzrostu i regeneracji. Warto wiedzieć, że energia powstała ze spalenia glukozy zamieniana jest głównie w wysokoenergetyczny związek fosforowy - ATP – adenozynotrifosforan. Energia z tego związku umożliwia skurcze mięśnia serca, mięśni szkieletowych niezbędne dla poruszania rękami i nogami, jak też …wzrost włosów.

Żelazo wiąże tlen niezbędny dla produkcji energii
Niezbędny do produkcji energii tlen „przykleja się” w pęcherzykach płucnych do jonów żelaza związanych z hemoglobiną i drogą krwi – wnika do wnętrza komórek cebulek włosa. Tutaj tlen „spala” pierwotne paliwo – cukier glukozę i powstaje z niego wtórna forma kondensatu energii chemiczne, jaką jest wysokoenergetyczne paliwo komórkowe zwane ATP. ATP to wysokoenergetyczny związek fosforowy – tzw. adenozynotrójfosforan . Paliwo to jest niezbędne dla prawidłowego wzrostu włosów.

Żelazo + ATP – czyli „turbodoładowanie” organizmu
Dlaczego wysokoenergetyczny związek fosforowy (ATP) jest niezbędny włosom? Przypomnijmy – włosy rosną najszybciej ze wszystkich struktur ciała. Kreujące ten wzrost codzienne podziały milionów komórek macierzy włosa i ich rogowacenie pochłania dużo energii. Dlatego w ludzkim organizmie aż ok. 40-50% energii powstającej ze „spalenia” glukozy nie zamienia się w czynności fizjologiczne, lecz ulega transformacji w ATP. Jony żelaza są również niezbędne dla działania enzymu wpływającego pośrednio na prawidłowość i optymalną częstość podziałów komórek macierzy, co decyduje o prawidłowej budowie łodygi włosa i o tempie wzrostu włosów.

Daje więcej energii i szybciej ją rozładowuje
ATP, czyli adenozynotrójfosforan „spala” się w tempie wielokroć szybszym niż z glukoza! Dzięki temu to paliwo uwalnia jej tyle ile trzeba energochłonnym narządom w bardzo krótkim czasie. Glukoza uwalnia wielokroć mniej energii i wielokroć wolniej ją oddaje! ATP dzięki zkondensowaniu energii i błyskawicznemu jej oddawaniu procesom fizjologicznym umożliwia najbardziej energochłonne procesy fizjologiczne – począwszy od skurczów mięśnia sercowego i biegu sprintera na olimpiadzie a skończywszy na szybkich podziałach komórek macierzy włosów głowy.

Dlaczego wysokoenergetyczny związek fosforowy ATP jest potrzebny włosom?
Zapotrzebowania włosów na energię nie należy lekceważyć. Szczególnie wysokie zapotrzebowanie na kalorie i białko mają komórki potomne macierzy. Ich miliony dzielą się co 23 godziny. Następnie w wyniku energochłonnych przemian morfologicznych i chemicznych nowopowstałe komórki potomne stają się codziennym 3 mm przyrostem rogowej łodygi włosa. Jeśli pomnożymy długość dziennego przyrostu pojedynczego włosa, przez najmniejszą standardową liczbę włosów, jaką mamy na głowie, czyli przez 100 000 – to otrzymamy imponującą długość dziennego przyrostu wszystkich włosów równą co najmniej 300 m! [1,2,12]

Kto najbardziej jest zagrożony deficytem żelaza?
Deficyt żelaza oznacza deficyt tlenu w ustroju, a w konsekwencji niedobór wysokoenergetycznego związku fosforowego - ATP. Skutkiem niedoboru żelaza w diecie może być zahamowanie wzrostu włosów oraz ich osłabienie. Szczególnie zagrożone deficytem żelaza są kobiety. Obfite krwawienia miesiączkowe, okres ciąży i „ubogo-żelazowa” dieta skutkuje niedoborami żelaza zwanymi niedokrwistością. Wskutek zbyt długiego, przewlekłego deficytu żelaza włosy stają się cienkie, łamliwe oraz ulegają przerzedzeniu i wypadaniu.

Ile żelaza potrzebujemy?
W organizmie powinno być od trzech do pięciu gramów żelaza. Średnio na 1 kg masy ciała dorosłego człowieka przypada - od 40 (u kobiet) - do 50 (u mężczyzn) mg żelaza. Ta pozornie niewielka ilość żelaza pobudza aktywność krwiotwórczą szpiku wytwarzającego nieprawdopodobnie liczną kolumnę „przewoźników” tlenu - ok. 35 trylionów erytrocytów - czerwonych ciałek krwi! Zdolność przenoszenia tlenu związana jest z tzw. grupą prostatyczną (niebiałkową) – zwaną hemem. Hem jest składnikiem białek takich jak hemoglobina i mioglobina.

Zużycie żelaza
Fizjologiczna utrata żelaza jest wysoce zróżnicowana i wynosi od 1 do 30 mg na dobę. Zużycie wzrasta wraz z intensywnym wzrostem u dzieci, wysiłkiem fizycznym, ciążą i karmieniem piersią u kobiet, obfitym miesiączkowaniem, itp. Pewien niedobór żelaza może powodować niedokrwistość – spotykaną dość często, gdyż nawet urozmaicona dieta może dostarczać za mało żelaza.

Niedobór żelaza
Niedobór żelaza uniemożliwia wytwarzanie czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Skutkiem jest niedokrwistość. Za mało czerwonych krwinek – to niedobór hemoglobiny i zarazem i tlenu we krwi. Niedokrwistość ogranicza dostawę tlenu do komórek i zaburza oddychanie wewnątrzkomórkowe dostarczające ciału energii. W konsekwencji zaburza sprawność całego ustroju.

Źródła żelaza w diecie i poziom jego wchłaniania do krwi:
Znaczne ilości żelaza gromadzą rośliny, na czele z przysłowiowym jego koncentratem - szpinakiem. Jednak nie jest to cała prawda, gdyż przyswajanie znajdującego się w nich żelaza szacuje się zaledwie na 1- 6%. Najlepszym źródłem żelaza są wątroba oraz chude czerwone mięso (polędwica wołowa, cielęca), ponadto jaja, podroby z domieszką krwi zwierzęcej, itp. W pokarmach pochodzenia zwierzęcego około 40% żelaza występuje w łatwo przyswajalnej postaci hemowej (mioglobina, hemoglobina). Jednak jego ogólna przyswajalność z pokarmów wynosi tylko około 20%. Obniża ogólną wchłanialność obecność w diecie związków roślinnych Bardzo niska jest bowiem przyswajalność żelaza z roślin, gdzie pierwiastek występuje w postaci trudno przyswajalnej, niehemowej. Chociaż przeciętnie w diecie na dobę spożywa się około 20-30 mg żelaza, jednak tylko ok. 10 % - tj. 2-3 mg ulega wchłonięciu z jelit. Sprzyja wchłanianiu żelaza witamina C (kwas as korbowy) i odpowiednio kwaśne pH jelit oraz obfitość pewnych białek ułatwiających transport przez jelita do krwi, itp. Nie obserwowano toksyczności żelaza dostarczanego w pożywieniu.

Piśmiennictwo
  1. Biochemia Harpera- Robert K. Murray i inni Wyd, Lek. PZWL, 2004
  2. Biochemia witamin – witaminy grupy B i koenzymy Piotr Moszczyński, Rita Pyć; PWM, 1998
  3. Anatomia i fizjologia włosa, Dr med. Urszula Kozłowska, specjalista dermatolog, Akademia Medyczna w Warszawie – artykuł nie publikowany, dostępny u autora i w portalu PFM.PL (i Capivit HydroControl-preparat zawierający olej z nasion ogórecznika, zapobiegający nadmiernej przeznaskórkowej utracie wody ) Autor: Dr n. med. Urszula Kozłowska - Akademia Medyczna w Warszawie
  4. Fizjologia i patologia wzrostu i utraty włosów na głowie u człowieka; autorzy: Anna Lis, Dominika Wcisło-Dziadecka, Grażyna Kamińska, Ligia Brzezińska-Wcisło; Postępy Dermatologii i Alergologii 5/2003 - XX, s 260-266
  5. Biologia komórek macierzystych naskórka oraz ich znaczenie w medycynie; autorzy: Michał Pikuła, Piotr Trzonkowski Zakład Immunologii Klinicznej i Transplantologii, Gdański Uniwersytet Medyczny- Postepy Hig Med Dosw. (online), 2009; 63: 449-456
  6. Komórki macierzyste cebulek włosów alternatywą dla embionalnych komórek macierzystych - oryginalna publikacja: Yao Fei Hu, Zhi-Jian Zhang, Maya Sieber-Blum, “An Epidermal Neural Crest Stem Cell (EPI-NCSC) Molecular Signature”, Stem Cells Vol. 24 No. 12 December 2006, pp. 2692 -2702, doi:10.1634/stemcells.2006-0233.
  7. Znaczenie wybranych odkryć biologii molekularnej w fizjologii i patologii włosa; Borgis - Nowa Medycyna 3/2002; Małgorzata Ratka, Przemysław M. Płonka z Zakładu Biofizyki Instytutu Biologii Molekularnej i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
  8. PODSTAWOWE ZASADY ŻYWIENIA OPTYMALNEGO - Jan Kwaśniewski, Tomasz Kwaśniewski, Wyd. własne Warszawa 1998; http://dr-kwasniewski.
  9. Magnez pierwiastek energii – dr n. med. Henryk Dudek, wyd. PiK Eneteya 1999
  10. Nauka o chorobach wewnętrznych. Zaburzenia przemiany materii IV, Witold Orłowski; PZWL, 1991
  11. Publikacje internetowe dr dr Henryk Różański doktor nauk biologicznych z zakresu medycyny Absolwent Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu;. Praca doktorska wykonana pod kierunkiem prof. dr hab. med. Romana Meissnera na I Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. ; http://www.luskiewnik.gower.pl/pantothenic.html
  12. Mała Encyklopedia Medycyny PWN 2000 r., Wikipedia ON-LINE i inne enc.intern.


OPRAC. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy


Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.