Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Sobota 29. Lutego 2020r
linki sponsorowane, reklamy
Dlaczego musimy strawić białko?
Białko – np. to z jajka, mięsa, czy mleka – jest niezbędne dla wzrostu, odnowy i czynności biologicznych organizmu. Ale staje się fizjologicznie użyteczne dopiero po strawieniu na elementarne „cegiełki” składowe, jakimi są aminokwasy. Aby te „cegiełki” pozyskać organizm musi chemicznie „pociąć”, czyli strawić wielkie molekuły białka z pomocą enzymów.

Cegiełki budulcowe ciała – aminokwasy
Z elementarnych składników białka, jakimi są aminokwasy, tak jak z klocków lego organizm umie syntetyzować wszystkie komórki i tkanki. A więc: – tkankę mięśniową, kostną , łączną, nerwową, komórki płuc, wątroby, nerek, gruczoły hormonalne, komórki odpornościowe (leukocyty), czerwone krwinki, itd. Oczywiście organizm dokooptuje do aminokwasów niezbędne składniki dodatkowe: np. tłuszcze dla budowy błon komórkowych, dla skóry; minerały – takie jak wapń dla kości, czy żelazo dla czerwonych krwinek.

Jak zbudowane jest białko pokarmowe?
Białka składają się z kombinacji aminokwasów, tak jak przestrzenna układanka z klocków lego. Bazą budulcową tych kombinacji jest grupa ok. 22 aminokwasów. Z tych kluczowych dla życia aminokwasów może powstać nieograniczona liczba białek o różnorodnych własnościach biochemicznych i konstrukcyjnych. Tak złożona budowa wymaga wcześniejszego „sklejenia” pojedynczych mikroskopijnych „cegiełek” aminokwasów w większe łańcuszki, czyli „prefabrykaty”, jakimi są tzw. peptydy. Jeśli aminokwasy porównamy do cegiełek, to peptydy są dużymi filarami budowli białka. Co więcej te „filary” mogą się łączyć w jeszcze większe konstrukcje i generować różnorodne użyteczne dla organizmu biostruktury białkowe.

Jaka jest rola aminokwasów i peptydów w ustroju
Związek zawierający w składzie do 10 aminokwasów nosi nazwę oligopeptydy. Tego typu związki tworzą już enzymy np. glutation. Związki powyżej 10 aminokwasów (do 100) – to tzw. polipeptydy, które tworzą hormony np. adrenokortykotropinę. Odpowiednie kombinacje aminokwasów w peptydach budują białkową strukturę wszelkich komórek mięśniowych i miąszowych człowieka, zaś inne zestawy silne i elastyczne włókna fibrynowe tkanki łącznej. Jeśli do aminokwasów przyłączy się siarka powstaje masa rogowa włosów i paznokci. Na rys. 1 – 22 kluczowe dla życia aminokwasy są oznaczone odmiennymi kolorami oraz symbolami 3 znaków, od początkowych liter ich nazw.


Rys. 1
22 aminokwasy niezbędne dla biologicznego życia

Budowa i regeneracja narządów ciała z udziałem aminokwasów ma miejsce zarówno za młodu, jak i u osób dorosłych. Aminokwasów konstytuujących życie biologiczne jest około 22. Z tych aminokwasów, jak z klocków lego organizm komponuje różne chemicznie kombinacje wyniku których konstruuje i regeneruje tkanki i narządy ciała oraz z których udziałem produkuje czerwone i białe krwinki, komórki jajowe i plemniki, enzymy, hormony, przeciwciała odpornościowe, cholesterol, białka informacyjne. Czyli substancje biologicznie czynne kreujące podstawowe procesy życiowe, na czele z enzymatyczną zdolnością trawienia pokarmów i pozyskiwania z nich energii życiowej.

Struktura molekularna białka
Już wiemy, że aminokwasy są „sklejone” chemicznie w zbiorcze „prefabrykaty ” zwane peptydami – patrz na rysunku poniżej. Te zaś mogą być proste lub bardziej złożone – jako oligopeptydy. Łańcuchy aminokwasowe nie występują w formie wyprostowanej, lecz są pofałdowane (harmonijkowe) lub helisowe . W zależności od stopnia, czyli ilości peptydów składowych i wielkości cząsteczki danego białka aminokwasy tworzą tzw. struktury 2,3 i 4-rzędowe. „Rzędowość” białka można porównać do „ pięter” w jego złożonej budowie chemicznej. Wyróżnia się 4 „piętra” złożoności białek. Najbardziej złożone białka – to 3 i 4 rzędowe. Zawierają setki peptydów i setki tysięcy aminokwasów. Długie, nitkowate łańcuchy peptydów tworzą tzw. kompleksy podjednostek. Dlatego ewolucyjnie celowe ułożenie cegiełek aminokwasów w peptydach oraz peptydów w danym białku decyduje o jego własnościach biofizycznych dla organizmu.


Rys. 2
Struktura białka

Udziela się zgody na kopiowanie, rozpowszechnianie oraz modyfikowanie tego dokumentu zgodnie z warunkami GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, w wersji 1.2 lub nowszej opublikowanej przez Free Software Foundation; bez niezmiennych sekcji, bez treści umieszczonych na frontowej lub tylnej stronie okładki. Kopia licencji załączona jest w sekcji zatytułowanej GNU Licencja Wolnej Dokumentacji.
Budulec dla ciała – aminokwasy – dostarcza proces trawienia

Co jest białkiem a co jego cząstką składową – peptydem?
Granica definicyjna między peptydem a białkiem nie jest do końca doprecyzowana. Obecne rozróżnienia opierają się o kryterium masy cząsteczkowej. Za peptydy większość biologów uważa się poliaminokwasy o masie cząsteczkowej od 5-10 tys. daltonów. Wśród peptydów wyróżnia się podtypy: „krótkie” – monopeptydy – mające tylko kilka, kilkanaście aminokwasów w cząsteczce; jak też polipeptydy mające kilkadziesiąt reszt aminokwasowych w strukturze. Zgodnie z tymi kryteriami do białek zalicza się większe związki aminokwasów, począwszy od 10 tys. daltonów.

Na czym polega trawienie białka
Trawienie to opiera się na enzymach trawiących białko. Działają one w układzie pokarmowo-trawiennym. Enzymy są „nożycami” chemicznymi tnącymi duże molekuły białka na proste cząstki składowe , jakimi są aminokwasy. W procesie bierze udział kilka enzymów. Pierwsza grupa z nich to enzymy żołądkowe. Inicjują one rozpad długich zwojów aminokwasów, z których jest zbudowane białko – na mniejsze cząstki zwane peptydami. Pod koniec procesu trawienia białka , co ma miejsce w jelicie cienkim – wydzielany przez ścianki jelita enzym tnie peptydy na pojedyncze aminokwasy.

Trawienie białka to etapowy proces enzymatyczny
Już wiemy, że białka pokarmowe przypominają swą strukturą wielopiętrową „budowlę” złożoną z setek lub tysięcy aminokwasów. Stąd strawienie tej „budowli” to etapowy proces. Enzymy trawienne stopniowo tną ją na coraz to mniejsze cząstki, a na końcu procesu na pojedyncze aminokwasy.

Typologia enzymów rozkładających białko
Enzymy trawiące białko klasyfikujemy ze względu na ich miejsce wytwarzania przez organizm oraz na docelowe miejsce działania na białko, czyli to miejsce w jego strukturze chemicznej w którym dany enzym „tnie” jego złożoną konstrukcję na mniejsze cząstki. Pierwsze „pocięcie na pół” wielkich białek pokarmowych ma miejsce pod wpływem enzymów żołądkowych. W żołądku pewna grupa enzymów zwana endopeptydazami rozrywa wiązania peptydowe białek w środku ich łańcucha. Potem inne enzymy – egzopeptydazy – powodują rozpad skrajnych wiązań peptydowych. Na końcu procesu trawienia białka – aminopeptydazy z jelita cienkiego rozkładają skrajne peptydy odłączając od nich pojedyncze aminokwasy. Brak lub niedobór jakiegoś z tych enzymów zagraża poważnymi zaburzeniami tego złożonego, etapowego trawienia białka.

Uwaga! Głodzenie się zagraża kanibalizmem białkowym
Dodajmy, że jeśli w diecie zabraknie węglowodanów, to aminokwasy mogą dostarczyć tyle samo energii, co cukier glukoza – podstawowe paliwo fizjologiczne. Substytucja glukozy białkiem może być jednak ryzykowna dla zdrowia i życia. W sytuacji długookresowego ekstremalnego głodzenia może dojść do „auto-kanibalizmu tkankowego”, jakim jest komórkowe spalanie (czytaj -„zjadanie”) własnych białkowych tkanek, począwszy od tkanki mięśniowej. Do „zjadania” własnych tkanek dochodzi głównie w przypadku irracjonalnego głodzenia się (bulimia, anoreksja), chociaż odnotowano też odbiałczanie ciała u zaginionych grotołazów, himalaistów, rozbitków z okrętów i samolotów, itp.

Białko pełnowartościowe i niepełnowartościowe w diecie
Aby pozyskać optymalną dietetycznie kompozycję aminokwasów trzeba odpowiednio dobrać codzienną dietę. Białko roślinne zwykle nie zawiera całej palety niezbędnych człowiekowi aminokwasów. Komplet aminokwasów zawierają pokarmy „zwierzęce” w postaci mięsa, czy nabiału. Najbardziej deficytowe z aminokwasów odzwierzęcych to: fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan, walina. Jeśli w naszym jadłospisie jest już biało pełnowartościowe i zostanie ono poprawnie strawione, to organizm otrzyma komplet niezbędnych aminokwasów.

Piśmiennictwo
  1. Fizjologia układu trawiennego; prof. dr hab. med. Stanisław Konturek, PZWL
  2. Organizm człowieka; Gemini Polska;1993 r.
  3. Enzymy – lekarstwo przyszłości – Gerhard Leibold; Falken Verlag GmbH, 655527 Niedernhausen / Ts – Wydanie polskie „Spar”
  4. Budowa enzymów a ich fenomen funkcjonowania- materiały do wykładów na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym.
  5. Wikipedia i inne specjalistyczne strony www
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy
jędrne usta - KOLAGEN_cito pływanie - KOLAGEN_cito reumatyzm - KOLAGEN_cito narciarstwo - KOLAGEN_cito gra w kości - KOLAGEN_cito produkty na odporność - KOLAGEN_cito dbaj o stawy - KOLAGEN_cito wspieraj stawy - KOLAGEN_cito ziołowe produkty - szałwia - Cukierki_Szalwiowe zielarnia szałwia - Cukierki_Szalwiowe dla sedniorów - szałwia - Cukierki_Szalwiowe ładny głos szałwia - Cukierki_Szalwiowe ziołowe produkty szałwia - Cukierki_Szalwiowe zielarka szałwia - Cukierki_Szalwiowe na kaszel palacza szałwia - Cukierki_Szalwiowe na odporność - szałwia - Cukierki_Szalwiowe aronia - cukierki - Cukierki_Aroniowe przeciw stresowi - aronia - Cukierki_Aroniowe ziołowe cukierki - aronia - Cukierki_Aroniowe właściwości aronii - Cukierki_Aroniowe ziołowe wspomaganie - aronia - Cukierki_Aroniowe produkty na odporność - aronia - Cukierki_Aroniowe apteka - aronia - Cukierki_Aroniowe na odporność - aronia - Cukierki_Aroniowe apteka - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe nowości - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe w zielarniach - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe dla sedniorów - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe ziołowe produkty - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe w zielarniach - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe na wzmocnienie - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe nowości z zielarni - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe nowości z zielarni - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe dla całej rodziny - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe w aptekach - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe nowości - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe żeńszeń imbir - cukierki - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty z żeńszenia i imbiru - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe żeńszeń imbir - cukierki - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe cukierki z ziołami - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe nowości - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa produkty z aloesu i trawy cytrynowej - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa przeciw stresowi - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa dla sedniorów - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa przeciw stresowi - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe cukierki - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa apteka - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa dla sedniorów - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe produkty - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez apteka - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe cukierki - cukierki czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe wspomaganie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez dla sedniorów - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe cukierki - cukierki czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez cukierki z ziołami - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez produkty na odporność - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez produkty z głogu - Cukierki_Glogowe zioła - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe cukierki z ziołami - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe ziołowe specjały - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe zioła - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe nowości z apteki - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe ziołowe wspomaganie - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe w zielarniach - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe zielarnia - melisa - Cukierki_Melisowe co dobrego - melisa - Cukierki_Melisowe produkty z melisy - Cukierki_Melisowe cukierki melisowe - cukierki - Cukierki_Melisowe nowości - melisa - Cukierki_Melisowe na wzmocnienie - melisa - Cukierki_Melisowe ziołowe specjały - melisa - Cukierki_Melisowe nowości z apteki - melisa - Cukierki_Melisowe przeciw stresowi - waleriana - Cukierki_Walerianowe ziołowe wspomaganie - waleriana - Cukierki_Walerianowe zioła w cukierkach - waleriana - Cukierki_Walerianowe apteka - waleriana - Cukierki_Walerianowe ziołowe specjały - waleriana - Cukierki_Walerianowe zielarnia - waleriana - Cukierki_Walerianowe cukierki z ziołami - waleriana - Cukierki_Walerianowe ziołowe specjały - waleriana - Cukierki_Walerianowe wyścigi konne - Dezodorant_SuperDeo naturalny dezodorant - Dezodorant_SuperDeo nurkowanie - Dezodorant_SuperDeo skok wzwyż - Dezodorant_SuperDeo krykiet - Dezodorant_SuperDeo dezodorant - Dezodorant_SuperDeo dezodorant dla młodzieży - Dezodorant_SuperDeo dżudo - Dezodorant_SuperDeo
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.
Udostępnij
Facebook