Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Nikodema, Albina Niedziela 15. Września 2019r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Przyczyny zaparć
Przyczyną zaparć mogą być wady, dysfunkcje i choroby jelita grubego, odbytu oraz innych narządów uczestniczących w wydalaniu kału. Najczęściej zaparcia są wywołane tzw. czynnikiem psychicznym. Jest nim utrwalony nawyk powstrzymywania się od wydalenia stolca. Wówczas mówimy, że jest to zaparcie czynnościowe. Niedocenianą przez lekarzy klinicystów przyczyną zaparć jest współczesna dieta pozbawiona błonnika pokarmowego.

Bańka odbytnicy jest tymczasowym zbiornikiem gromadzącym masy kałowe.
Każdy kolejny posiłek skutkuje przesuwaniem się treści pokarmowej w kierunku odbytnicy. (rys. 1) Napływający kał coraz mocniej rozciąga jej ściany, czym podrażnia specyficzne receptory w jej ścianie. Podrażnienie tych receptorów odbytnicy rejestruje ośrodek nerwowy w części krzyżowej rdzenia kręgowego. Na skutek rozciągania ścian odbytnicy dochodzi do podrażnienia receptorów czuciowych, co odczuwamy jako „parcie na stolec”.

Rys. 1
Odbytnica, odbyt oraz mięśnie zwieracza zewnętrznego i wewnętrznego

Automatyzm wypróżniania kału
W momencie podjęcia świadomej decyzji o wydaleniu stolca bodziec nerwowy rozluźnia skurcz mięśni zwieracza wewnętrznego odbytu, a następnie również zwieracza zewnętrznego odbytu. Otwiera to kanał odbytu dla wydalenia kału. Równoczesne skurcze mięśni jelita wypychają masy kałowe na zewnątrz. W wyparciu kału bierze też udział tzw. tłocznia brzuszna.

Automatyzm wypróżniania może się zablokować z wielu przyczyn
Przyczyną niezdolności wydalania stolca mogą być dolegliwości i choroby jelita grubego i odbytnicy lub nawyk blokujący wypróżnienie. Ta ostatnia przyczyna ma miejsce wtedy, kiedy za często hamujemy świadomie wypróżnienie wtedy kiedy to konieczne, np. z powodu braku toalety lub czasu na defekację. Bodziec psychiczny blokujący wypróżnienie przywraca silny skurcz mięśnia zwieracza zewnętrznego i wypróżnienie staje się zablokowane. Jeśli psychicznej blokady wypróżnienia często używany – skurcz zwieracza może się utrwalić, jako automatyzm nawyku. Mówimy wówczas o zaparciu nawykowym lub czynnościowym.

CO OZNACZA TERMIN – „ORGANICZNA PRZYCZYNA ZAPARCIA”? [7,5]
Organiczna przyczyna zaparcia oznacza niesprawność narządów bezpośrednio odpowiedzialnych za czynności wydalania stolca – mięśni okrężnych jelita grubego, a zwłaszcza odbytu i odbytnicy oraz mięśni tłoczni brzusznej wspomagających wydalanie kału. Najczęstszymi przyczynami dysfunkcji tych narządów mogą być choroby wyniszczające, leżący i siedzący tryb życia, niewłaściwa dieta, itp.

Najczęstsze przejawy dysfunkcji organicznych powodujących zaparcia:
a) osłabieniem siły mięśni tłoczni jelitowej i brzusznej oraz mięśni krocza;
b) rozszerzeniem jelita grubego wrodzonym lub nabytym (przez np. częste lewatywy);
c) choroby układu nerwowego (wiąd rdzenia, guzy ogona końskiego, itp.);
d) choroby blokującymi drożność całych jelit – np. nowotwory, choroby zapalne prowadzące do zwężeń (choroby ziarniniakowe, choroba Leśniowskiego Crohna, gruźlica, kiła, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i popromienne zapalenia jelit, itp.).

ZAPARCIE CZYNNOŚCIOWE


Czym jest zaparcie czynnościowe zwane też nawykowym? [3,5,6,7]
Niektórzy, nie zdając sobie z tego sprawy, unikają oddawania stolca w czasie rannych przygotowań do wyjścia do pracy, w samej pracy, w podróży i w innych okolicznościach. Człowiek potrafi bowiem czasowo tłumić sygnały nerwowe rozluźniające zwieracze odbytu. Korzystając z tej możliwości zbyt często można doprowadzić do utraty zdolności odczuwania parcia na stolec przez receptory czuciowe w odbytnicy. W konsekwencji prowadzi to do zaniku odruchu rozluźnienia zwieracza odbytu. A to skutkuje przewlekłym skurczem zwieraczy blokującym wydalanie kału. Takie częste świadome powstrzymywanie się od wypróżnień jest utrwalane przez układ nerwowy organizmu, jako automatyzm. Mamy zaparcie nawykowe.

Różne przyczyny zaparcia czynnościowo nawykowego
Przyczyną nawyku powstrzymywania sygnału do wypróżnienia może być np. wadliwa pozycja podczas defekacji, ból defekacyjny wywołany żylakami odbytu, szczeliną odbytu, itp. Przyczyną zaparcia czynnościowego może być nieregularność posiłków zaburzająca naturalny dobowy rytm pracy jelit.

Choroby mogące wywołać zaparcie nawykowe: [7]
- neurologiczne, m.in. obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego (np. neuropatia cukrzycowa, choroby naczyniowe mózgu, choroba Parkinsona),
- endokrynologiczne (np. niedoczynność tarczycy, przysadki, nadczynność przytarczyc),
- metaboliczne (w mocznicy),
- tkanki łącznej (np. twardzinie układowej)
- depresje
W takich zdiagnozowanych przypadkach chorobowych leczenie zaparcia wymaga uprzedniego leczenia choroby, która go wywołuje.

Zapobieganie blokadom odruchu wypróżnienia
Akt defekacji (wypróżnienia) jest pod kontrolą mózgu, rdzenia kręgowego oraz ośrodków nerwowych w jelicie grubym. Kał wydalany jest przez odbyt, dzięki zainicjowanym celowo bodźcom nerwowym. Bodźce te docelowo skutkują skurczem ścian odbytnicy. Skurcze te otwierają drogę do wydalenia kału. Reasumując – nasz świadomy bodziec woli wyzwala skurcz jelita i odbytnicy. Skurcz rozluźniając mięśnie zwieracza odbytu uruchamia kilka automatycznych mechanizmów wydalających kał na zewnątrz odbytu. Jeśli komuś się wydaje, że odruch ten mamy wszyscy od urodzenia to się myli. Tego odruchu uczymy się już za młodu. Jeśli jednak, jak to wyżej opisaliśmy – zbyt często go celowo blokujemy –
W konsekwencji możemy go stracić i spowodować tym zaparcie nawykowe ! Uświadommy sobie, że blisko 2/3 przyczyn zaparcia wynika z autodestrukcyjnego zaniku czucia parcia na stolec wskutek wymuszonej psychicznej blokady sygnału do wypróżnienia. A więc unikajmy nadużywania swej unikalnej zdolności do okazjonalnej psychicznej blokady wypróżnienia, bowiem nieoczekiwanie dla nas może się ona zamienić w automatyzm.

LEKI MOGĄCE BYĆ POWODEM ZAPARĆ:
Znieczulające i przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, przeciwdrgawkowe, przeciwparkinsonowskie, preparaty żelaza, wapnia, glinu, opioidy, przeciwnadciśnieniowe (beta-blokery, sartany, diuretyki, blokery kanału wapniowego), doustne środki antykoncepcyjne. [7]

PRZYCZYNY ZAPARĆ NAJCZĘŚCIEJ WYMIENIANE PRZEZ LEKARZY: [1,6,7]
- osłabiona kurczliwość jelita grubego
- zaburzenia czynności miednicy, powodujące zaleganie stolca w odbytnicy*[6]
- błędy dietetyczne
- zaparcia nawykowe
- operacje odbytu, odbytnicy i ginekologiczne
- ciąża i powikłania porodowe
* Tego typu zaburzenia mogą być wywołane zbyt długim przesiadywaniem w toalecie, nadmierne przedłużonym parciem na stolec oraz nagminnym powstrzymywaniem wypróżnień.

DIETA A ZAPARCIE
Jeśli zauważymy, że nasz stolec jest twardy lub zbity w grudki, świadczy to, że organizm otrzymuje zbyt mało płynu lub za mało błonnika pokarmowego.

Jak błonnik pokarmowy przyczynia się do defekacji?
Stolec bogaty w błonnik pokarmowy, a w szczególności tzw. włóknik roślinny absorbuje w sobie duże ilości wody nie dopuszczając do jej całkowitego wchłonięcia przez ścianki jelita, a tym samym do nadmiernego zgęszczenia i stwardnienia kału. Co więcej hydrofilny błonnik pęczniejąc znacząco zwiększa ukrwienie jelita grubego i wywołuje tym odpowiednio silne skurcze otoczki mięśniowej jelita– tzw. ruchy perystaltyczne. Te specyficzne skurcze służą efektywnemu przemieszczaniu resztek pokarmowych przez jelito grube do odbytu. Ich efektem jest defekacja, czyli wypróżnienie.

Kał powinien zawierać ¾ wody i ¼ składników stałych – tzw. suchej masy[1,2]
Najbardziej pożądanym fizjologicznie składnikiem kału obok wody jest włóknik, którego powinno być przynajmniej 40% suchej masy kału, jak też niestrawne białka roślinne i białka złuszczonego nabłonka jelitowego – ok. 10% suchej masy kału. Ważną wagowo pozycją kału są bakterie jelitowe. Stanowią one ok. 30% suchej masy kału.

Reasumując:
Dla powstania prawidłowego stolca niezbędna jest obecność w pokarmie znacznych ilości włóknika roślinnego (zwanego też błonnikiem) dostateczna ilość wody oraz obecność w jelicie grubym odpowiedniej liczby prozdrowotnych jelitowych bakterii symbiotycznych. Dzięki spełnieniu tych warunków stolec ma konsystencje elastyczną, ale zwartą i nie rozmazuje się w okolicy odbytu.

Pierwsza rada profilaktyczna – spożywać możliwie dużo błonnika.
100 g ziemniaków wiąże w jelicie 40 g wody, 100 g marchwi lub jabłek – 70 g wody, a 100 g otrąb aż 450 g wody. Należy pamiętać o popijaniu potraw z otrąb dużą ilością wody, zapobiega to wzdęciom i innym objawom dyspeptycznym. Wysoki deficyt błonnika może spowodować, że odwodniony stolec jak twardy korek zatyka jelito grube, utrudniając wypróżnienie. Oddawanie stolca jest wówczas bolesne i odbywa się rzadziej niż normalnie.

Piśmiennictwo
  1. [1] Fizjologia układu trawiennego, Stanisław Konturek; Panstwowy Zakłąd Wydawnictw Lekarskich, 1985 r.
  2. [2] Anatomia i fizjologia jelita grubego- źródło: Portal www Polskiego Klubu Koloproktologii; ul. Cegłowska 80 01-809 Warszawa; www.pkk.org.pl/pacjent-05b.php
  3. [3] Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL. Warszawa; B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów farmacji. PZWL. Warszawa
  4. [4] B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. PZWL
  5. [5] Wybrane pojęcia z gastroenterologii - "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996
  6. [6] Zaparcia, Autorzy: Jacek Hermann, Tomasz Kościński, Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Chirurgii Onkologii Gastroenterologicznej i Chirurgii Plastycznej UM w Poznaniu; www.pkk.org.pl/pacjent-01.php- Portal: Polski Klub Koloproktologii,
Oprac. mgr Edward Michalski
linki sponsorowane, reklamy
pchnięcie kulą - KOLAGEN_cito wspinaczka - KOLAGEN_cito skoki ze spadochronem - KOLAGEN_cito chodzenie po jaskiniach - KOLAGEN_cito wysokiej jakości kolagen - KOLAGEN_cito brydż - KOLAGEN_cito produkty na piersi - KOLAGEN_cito piłka nożna - KOLAGEN_cito cukierki z ziołami - szałwia - Cukierki_Szalwiowe cukierki szałwiowe szałwia - Cukierki_Szalwiowe w zielarniach - szałwia - Cukierki_Szalwiowe przeciw stresowi - szałwia - Cukierki_Szalwiowe na grypę szałwia - Cukierki_Szalwiowe lekarz radzi na gardło szałwia - Cukierki_Szalwiowe na kaszel tabletki szałwia - Cukierki_Szalwiowe ziołowe cukierki - szałwia - Cukierki_Szalwiowe ziołowe cukierki - aronia - Cukierki_Aroniowe na odporność - aronia - Cukierki_Aroniowe ziołowe specjały - aronia - Cukierki_Aroniowe nowości - aronia - Cukierki_Aroniowe nowości z apteki - aronia - Cukierki_Aroniowe ziołowe cukierki - aronia - Cukierki_Aroniowe produkty z aronii - Cukierki_Aroniowe cukierki z ziołami - aronia - Cukierki_Aroniowe nowości - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe na odporność - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe produkty z pokrzywy - Cukierki_Pokrzywowe ładne włosy - Cukierki_Pokrzywowe produkty na odporność - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe produkty na odporność - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe ziołowe produkty - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe co dobrego - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe ziołowe cukierki - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty z żeńszenia i imbiru - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty na odporność - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe na wzmocnienie - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe ziołowe cukierki - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe na odporność - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe ziołowe wspomaganie - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe ziołowe produkty - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty na odporność - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe specjały - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa zielarnia - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa cukierki ziołowe - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa produkty z aloesu i trawy cytrynowej - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa nowości - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa zioła - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa przeciw stresowi - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe wspomaganie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez zioła w cukierkach - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez nowości - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe cukierki - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez na wzmocnienie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe wspomaganie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez na wzmocnienie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez nowości z apteki - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe cukierki - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe przeciw stresowi - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe nowości - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe ziołowe cukierki - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe nowości z zielarni - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe cukierki z ziołami - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe ziołowe produkty - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe nowości z apteki - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe dla całej rodziny - melisa - Cukierki_Melisowe ziołowe specjały - melisa - Cukierki_Melisowe właściwości melisy - Cukierki_Melisowe zioła - melisa - Cukierki_Melisowe na odporność - melisa - Cukierki_Melisowe dla sedniorów - melisa - Cukierki_Melisowe zioła - melisa - Cukierki_Melisowe ziołowe cukierki - cukierki melisowe - Cukierki_Melisowe cukierki ziołowe - cukierki walerianowe - Cukierki_Walerianowe dla całej rodziny - waleriana - Cukierki_Walerianowe ziołowe cukierki - waleriana - Cukierki_Walerianowe dla całej rodziny - waleriana - Cukierki_Walerianowe zielarnia - waleriana - Cukierki_Walerianowe przeciw stresowi - waleriana - Cukierki_Walerianowe zielarnia - waleriana - Cukierki_Walerianowe dla całej rodziny - waleriana - Cukierki_Walerianowe narty wodne - Dezodorant_SuperDeo jazda na snowboardzie - Dezodorant_SuperDeo narciarstwo - Dezodorant_SuperDeo snooker - Dezodorant_SuperDeo wędkarstwo - Dezodorant_SuperDeo hokej na lodzie - Dezodorant_SuperDeo maraton - Dezodorant_SuperDeo łyżwiarstwo figurowe - Dezodorant_SuperDeo
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.
Udostępnij
Facebook