Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Janusza, Konrada Środa 21. Listopada 2018r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
Objawy pokrzywki to zwykle swędzące bąble na skórze, które niekiedy mogą być też bolesne lub piekące. Mogą one zlewać się ze sobą na skórze lub być dobrze ograniczone i wyraziste. Najczęściej są zlokalizowane na kończynach i tułowiu, chociaż mogą się pojawić w każdej okolicy ciała. (Typowymi przyczynami ostrej pokrzywki jest reakcja na zimno, reakcja na lek, użądlenie owada (komara, pszczoły, osy), czy oparzenie się pokrzywą).
Jak odróżnić ostrą pokrzywkę od przewlekłej?
Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy określa się, jako ostre, jeśli trwają krócej niż 6 tygodni. Pokrzywkę trwającą dłużej nazywamy przewlekłą. Wyjątkiem jest przewlekła pokrzywka, która pojawia się pierwszy raz u danego pacjenta. W takim przypadku, jeśli po 6 tygodniach pojawiają się nawracające epizody pokrzywki – praktycznym podejściem jest uznanie pierwszej pokrzywki za ostrą.
Prawie każdy przynajmniej raz w życiu miał na skórze swędzące bąble podobne do tych, jakie pojawiają się po dotknięciu liści pokrzywy. Kiedy jednak na naszym ciele pojawią się rozległe różowe swędzące bąble o płaskiej powierzchni, nie spowodowane kontaktem z pospolitym ziółkiem, jakim jest pokrzywa - mamy najpewniej do czynienie z tzw. pokrzywką o podłożu alergicznym.
Kto najczęściej cierpi na pokrzywkę?
Najczęściej na ostrą pokrzywkę cierpią dzieci. Co trzecią ujawnianą przyczyną pokrzywki jest pokarm. Ostra pokrzywka występuje też często u młodzieży. Przewlekła pokrzywka występuje natomiast częściej u kobiet w wieku średnim.
Żywienie dzieci zagrożonych alergią w 1 roku życia
Czym różni się obrzęk naczynioruchowy od pokrzywki?
Obrzęk naczynioruchowy dotyczy głębszych warstw tkanki podskórnej. Zmiany w przebiegu obrzęku naczynioruchowego są mniej wyniosłe, niż w pokrzywce i występują głównie w tych częściach ciała, gdzie obecna jest luźna tkanka łączna, a więc na twarzy, powiekach, błonach śluzowych warg i języka. Jeśli w obrębie obrzęku znajdą się zakończenia nerwów czuciowych może to spowodować ból.
Jakie są objawy pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego?
Część objawów jest wspólna i może mieć postać: miejscowego zaczerwienienia, obrzęku i rumienia, pokrzywki grudkowej, bąbli, pokrzywki miejscowej, skórnych lub śluzówkowych objawów reakcji anafilaktycznej, itp.
Jak odróżnić objawy pokrzywki od obrzęku naczynioruchowego?
Nie jest to zadanie łatwe, bowiem wiele objawów obu chorób, jak wspomnieliśmy wyżej jest podobnych. Chociaż obrzęk może być objawem izolowanym, to bardzo często występuje jednocześnie z pokrzywką, potęgując jej objawy. Wspólny zespół objawów może pojawić się jednocześnie w ciągu kilku minut lub godzin od zadziałania bodźca wyzwalającego, lub przebiegać skrycie rozwijając się w dłuższym czasie. Dla obu chorób charakterystyczne jest szybkie zanikanie objawów – tj. pokrzywki, rumienia, obrzęku, itp. Specyfiką obrzęku jest natomiast gwałtowność pojawiania się i krótkotrwałość trwania oraz charakterystyczna lokalizacja - obrzęk policzków, warg, jamy ustnej, tchawicy, krtani, szyi.
Czy obrzęk naczynioruchowy może wystąpić samoistnie u chorego, bez towarzyszących objawów pokrzywki?
Tak, typową przyczyną takiego obrzęku naczynioruchowego jest reakcja na leki, niektóre pokarmy, ogniska zakażeń, pasożyty, a zwłaszcza na użądlenia przez owady – osy, pszczoły. Odczyn immunologiczny w naczyniach włosowatych powoduje wówczas zwiększenie ich przepuszczalności, wysięk osocza krwi do przestrzeni tkankowej i narastanie obrzęku.
Jakie są wówczas objawy obrzęku naczynioruchowego?
Objawy występują nagle, jako obrzęk skóry właściwej i tkanki podskórnej. Skóra staje się napięta i połyskująca. Widoczne zmiany pojawiają się najczęściej na twarzy, w okolicach powiek i warg. Gdy obejmą język lub podniebienie – powodują utrudnienie łykania. Zlokalizowany w innych miejscach ciała może spowodować obrzęk języka i gardła, cechujący się chrypką i trudnościami w przełykaniu. Wystąpienie tego typu objawów kwalifikuje chorego do natychmiastowego leczenia doraźnego, gdyż zwiastują one możliwość wstrząsu anafilaktycznego. Groźne, choć rzadkie są objawy neurologiczne – obrzęk mózgu, bóle głowy, zamroczenie, drgawki. Czasem może dołączyć się obrzęk stawów, kolka brzuszna.
Czy obrzęk naczynioruchowy może być u tych osób niebezpieczny dla zdrowia i życia?
Tak, jeśli obejmie górne drogi oddechowe. Mechanizm obrzęku polega bowiem na porażeniu naczyń włosowatych i zwiększeniu ich przepuszczalności, przy jednoczesnym skurczu naczyń i tętnic żylnych. W tym obszarze może to spowodować zagrażające życiu zwężenie krtani (obrzęk głośni)– np. po ukąszeniu osy czy pszczoły w język.
Jak ustalić, co mogło wywołać u chorego pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy, jeśli przyczyna nie jest znana, jak np. użądlenie osy czy pszczoły?
Najlepszym sposobem diagnozy jest dokładny wywiad lekarski. Lekarz powinien zapytać o niedawno zażywane leki, preparaty ziołowe, kosmetyki i inne substancje, np. występujące w miejscu pracy oraz o czas, jaki upłynął od ich użycia do wystąpienia objawów. Powinien też zapytać o dotykane, zjedzone, a nawet inhalowane pokarmy, gdyż one mogą być przyczyną zarówno pokrzywki, jak tez objawów obrzęku. Przyczyną objawów chorobowych mogą być również czynniki fizyczne, takie jak: zimno lub wysoka temperatura, promienie słoneczne, wysiłek fizyczny, wspomniane już użądlenia owadów, silne emocje, itp. Wszystkie te czynniki wywołują obfity „wyrzut histaminy” z komórek tucznych, która jest jednym z głównych mediatorów w patogenezie pokrzywki.
Czy choroby zakaźne mogą być przyczyną pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego?
Tak, do potencjalnych przyczyn zalicza się wirusowe infekcje dróg oddechowych, wirusowe zapalenia wątroby oraz mononukleozę zakaźną.
Czy choroby ogólnoustrojowe mogą być przyczyną objawów skórnych?
Tak, objawy ostrej pokrzywki i obrzęku naczynioworuchowego mogą wywołać choroby: autoimmunologiczne, tkanki łącznej, choroby tarczycy, nowotwory układu siateczkowo-śródbłonkowego.
Czy nowo użyty lek, czy pierwszy raz zjedzony pokarm może być przyczyna choroby?
Postawienie hipotezy, że ostatnio zażyty nowy lek, o którym wiemy, że jest potencjalnym alergenem, czy po raz pierwszy w życiu zjedzony egzotyczny pokarm, przebywanie w skażonym chemicznie środowisku – to obowiązkowe pytania, które mogą ułatwić odkrycie przyczyny objawów chorobowych.
Czy możliwy jest obrzęk naczynioruchowy wywołany samoistnie przez organizm bez wspomnianych wyżej przyczyn?
Jest to możliwe, w rzadkich przypadkach, zazwyczaj występujących rodzinnie, jeśli u chorego ma miejsce wrodzony niedobór pewnej substancji zwanej inhibitorem C1 esterazy. Inhibitor ten hamuje mechanizmy składowe tzw. dopełniacza – ważnego elementu układu odpornościowego. Stały, wysoki (80-70%) deficyt inhibitora powoduje objawy chorobowe, które mogą już wystąpić w dzieciństwie, lecz najczęściej spotyka się je w wieku pokwitania.
Jakie są objawy stałego niedoboru inhibitora C1-esterazy?
Są nimi nagłe i gwałtownie narastające obrzęki. Występują one najczęściej na rękach i nogach. Tkanki ciała stają się pod wpływem obrzęku „zbite”, tj. nie odtwarzają śladu nacisku palca badającego lekarza. Częste są napady bólu brzucha, bez biegunki. Możliwy jest gwałtownie narastający obrzęk głośni, który może grozić choremu uduszeniem się.
Czy znamy przyczyny niedoboru inhibitora u chorych?
Rozróżnia się dziedziczny i nabyty niedobór inhibitora C1 esterazy. W przypadku dziedzicznego niedoboru przyczyną niedoboru jest brak czynności jednego z dwóch genów kodujących wytwarzanie tej substancji. Postać nabyta może być spowodowana: chorobami rozrostowymi układu limfatycznego, rakiem stercza, defektem autoimmunizacyjnym.
Jakie bodźce wyzwalają atak choroby u osób ze stałym deficytem inhibitora?
Powody pojawiania się gwałtownych obrzęków nie są do końca poznane. Jednak bodźcem wywołującym nagłe narastanie objawów bywa uraz, może nim być wstrzyknięcie środka znieczulającego podczas usuwania zęba.
Jakie objawy mogą pomóc w wykryciu czynnika sprawczego?
Takimi objawami mogą być: powiększenie tarczycy, co może wskazywać na proces autoimmunologiczny i/lub zaburzenia hormonalne, powiększenie węzłów chłonnych śledziony lub wątroby (budzące podejrzenie nowotworu), nieprawidłowości w funkcjonowaniu stawów, nerek, ośrodkowego układu nerwowego, skóry lub błon śluzowych (podejrzenie choroby tkanki łącznej).
Jakiego postępowania lekarskiego można oczekiwać, jeśli wywiad i objawy fizykalne nie umożliwiły wykrycia przyczyny choroby?
Standardem postępowania może być w takiej sytuacji wykonanie badań laboratoryjnych – morfologia krwi, OB., badanie ogólne moczu, badanie biochemiczne wątroby, itp. w celu wykrycia choroby w stadium przedklinicznym.
Jak powinno przebiegać leczenie objawów ostrej pokrzywki i obrzęków naczynioruchowych?
Ze względu na istotną rolę histaminy w wywoływaniu objawów pokrzywki – zwykle stosuje się, jako leków pierwszego rzutu leków z grupy antagonistów receptorów histaminowych. Stosowanie leków przeciwhistaminowych przez kilka tygodni pomaga stłumić reakcją pokrzywkową i doprowadzić do trwałego cofnięcia się choroby.
Jakie leki powinniśmy stosować w leczeniu ostrej pokrzywki?
Zaleca się stosowanie leków antyhistaminowych tzw. drugiej generacji, które dzięki słabemu oddziaływaniu na układ nerwowy nie powodują objawów senności, osłabienia uwagi i dekoncentracji. Leki z tej grupy – feksofenadyna, loratydyna lub cetyryzyna - zwykle pozwalają skutecznie opanować pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy. ( Chociaż trzeba zauważyć , że cetyryzyna u niektórych chorych wywołuje niewielkie działanie sedatywne tj. senność, brak koncentracji.) W przypadku udziału czynników psychicznych w wywoływaniu pokrzywki zalecane jest stosowanie środków uspakajających.
Leczenie schorzeń alergicznych
Czy w leczeniu ostrej pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego należy korzystać z glikokortykosteroidów?
Taka konieczność zachodzi rzadko. Jeśli użycie tych leków okaże się niezbędne do opanowania ostrych objawów – Lekarz przepisze raczej krótkotrwała terapię doustną, aby ograniczyć czas trwania ogólnoustrojowych działań niepożądanych.
Jak leczymy nagłe napady obrzęku naczynioruchowego, w tym spowodowane stałym niedoborem inhibitora C1-esterazy?
W ciężkich przypadkach istnieje konieczność podania - doustnego lub dożylnego - kortykosteroidów, zwłaszcza w narastającym gwałtownie obrzęku krtani; ponadto adrenaliny i leków przeciwhistaminowych. Do leczenia napadów obrzęku stosuje się niekiedy iniekcje dożylne wysokooczyszczonego inhibitora C1 esterazy. W ciągu kilku godzin ustępują objawy i znika zagrożenie obrzękiem krtani.
Czy pomocne w leczeniu pokrzywki mogą być leki przeciwleukotrienowe?
Pomimo wstępnych doniesień o skuteczności tej nowej grupy leków wymagają one szczegółowego przebadania pod kątem ich skuteczności u chorych z ostrą pokrzywką.
Jakie mogą być skutki użądlenia owadów?
Użądlenie wprowadza do organizmu jad owada, który jest jedną z najczęstszych przyczyn pokrzywki i obrzęku. Niekiedy reakcja organizmu może być gwałtowna i przyjąć postać tzw. wstrząsu anafilaktycznego.
Alergia na jad owadów
Czym dla organizmu jest wstrząs anafilaktyczny?
Po przekroczeniu pewnego progu histamina przedostaje się z tkanek do krążenia i może wywołać niebezpieczne reakcje ogólnoustrojowe. Towarzyszą temu objawy duszności, gwałtowny spadek ciśnienia tętniczego, niedrożność dróg oddechowych, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, utrata przytomności. Zwłaszcza gwałtowny spadek ciśnienia krwi i raptowne przyspieszenie czynności serca – prowadzi do stanu będącego bezpośrednim zagrożeniem życia i wymaga natychmiastowej interwencji lekarza.
Histamina i alergia
.
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz.
linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.