Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Janusza, Konrada Środa 21. Listopada 2018r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Astma – co to za choroba?
Astma jest przewlekłą chorobą zapalną oskrzeli. Jej przebieg charakteryzuje się tym, że kolejno następują po sobie okresy zaostrzeń objawów oraz okresy pełnego zdrowia, stąd często mówi się o zmiennym jej przebiegu. Dolegliwości mogą mieć różne objawy i nasilenie. Charakterystyczne objawy to: duszność, utrudniony oddech lub brak tchu, świsty podczas oddychania, ucisk w klatce piersiowej, napady męczącego kaszlu. Podczas zaostrzenia objawy astmy mogą ulec takiemu nasileniu, że zagrażają życiu. Aby uniknąć takich niebezpiecznych sytuacji, konieczna jest jak najlepsza kontrola przebiegu choroby polegająca przede wszystkim na odpowiednim leczeniu farmakologicznym, unikaniu czynników wywołujących zaostrzenia choroby, ale także na samoobserwacji i samokontroli pacjenta. Ogromne znaczenie ma możliwość stosowania wygodnej i zarazem skutecznej formy leków, jaką są preparaty wziewne zawierające w jednym inhalatorze dwie substancje czynne (lek przeciw zapalny – glikokortykosteroid i lek rozszerzający oskrzela - b2 mimetyk), pozwalające opanować przewlekły stan zapalny w oskrzelach.
Kiedy lekarz informuje,
że przyczyną trudności w oddychaniu jest astma wywołana przewlekłym zapaleniem toczącym się w drogach oddechowych, to często ta definicja niewiele mówi choremu o przyczynach i mechanizmie powstawania objawów chorobowych. Warto jednak podkreślić, że pojawienie się astmy zależy od wielu czynników i że nie jest to choroba zakaźna.
Jak działają zdrowe oskrzela?
Nasze oskrzela przypominają kształtem „drzewo” złożone z coraz to cieńszych gałęzi-kanalików, którymi powietrze przepływa ku pęcherzykom płucnym. Stąd medyczna nazwa – drzewo oskrzelowe (Rys 1). Ściana oskrzelików zbudowana jest z ułożonych okrężnie kurczliwych włókien mięśniowych. U osoby zdrowej te mięśnie, zwane gładkimi, są zwykle rozkurczone i powietrze przepływa swobodnie kanalikami oskrzelowymi (Rys 2). Światło oskrzelików wysłane jest nabłonkiem rzęskowym. Dzięki ruchom licznych mikroskopijnych rzęsek nabłonka, przypominającym ruchy wioseł, usuwany jest na zewnątrz śluz i zawarte w nim zanieczyszczenia.


rys.1 Drzewo oskrzelowe


rys.2 Kanaliki oskrzelowe w przekroju


Jak zwężają się oskrzela i jakie są tego przyczyny?
Zwężenie światła oskrzeli i hamowanie przepływu powietrza jest wywołane czterema mechanizmami:
  • Ostrym skurczem mięśni gładkich oskrzeli, w reakcji na alergeny lub inne bodźce drażniące,
  • Obrzękiem ścian oskrzeli (tkanki łącznej i błony śluzowej), co zmniejsza do „wewnątrz” światło przepływu powietrza,
  • Przebudową ścian oskrzeli, który to proces jest przewlekły i nieodwracalny,
  • Zaleganiem w drogach oddechowych gęstego śluzu, który tworzy tzw. czopy śluzowe, zatykające całkowicie drobne rurkowate kanaliki oskrzelików (rys 2 powyżej).
Ostry skurcz oskrzela powodowany jest najczęściej przez:
  • Pospolite alergeny wziewne: roztocze kurzu domowego, pyłki roślin i grzyby, białka zwierzęce, zwierzęta futerkowe,
  • Fizjologiczne substancje „drażniące” wydzielane przez organizm chorego podczas wysiłku fizycznego, kontaktu oskrzeli z zimnym powietrzem, oparami i lotnymi związkami chemicznymi oraz wskutek silnej reakcji emocjonalnej (płacz, śmiech).
JAK ZACZYNA SIĘ ASTMA?

Jaki jest mechanizm reakcji alergicznej?
Alergen przenika do organizmu przez cienką warstwę śluzówki dróg oddechowych, gdzie napotyka komórki obronne (mastocyty), które wytwarzają specjalne przeciwciała– immunoglobuliny E (IgE), które od tego momentu stale dyżurują, aby błyskawicznie rozpoznać następnego intruza i wezwać pomoc. Rozpad komórek obronnych (mastocytów) powoduje natychmiastowy obfity napływ wczesnych (histamina) i dłużej działających mediatorów zapalenia (prostaglandyny, leukotrieny), które pogłębiają i utrwalają stan zapalny, w efekcie czego, skurcz oskrzeli daje charakterystyczne dla astmy objawy.
Kto choruje na astmę?
Astma jest jedną z najczęstszych chorób, stanowiąc w wielu krajach (rozwinięte kraje Europy, Stany Zjednoczone, Japonia) poważny problem społeczny, zdrowotny i ekonomiczny. W większości przypadków choroba ta ujawnia przed 6. rokiem życia. W Polsce choruje na nią, co dziesiąte dziecko i co dwudziesty dorosły. Gwałtowny wzrost zapadalności na astmę odnotowano w ostatnich 20 latach. Przyczyną tego zjawiska są czynniki genetyczne (wrodzona skłonność) oraz zmiany w środowisku naturalnym (urbanizacja, industrializacja, zmiana warunków i stylu życia).
Czy astma jest chorobą rodzinną?
Tak, występowanie astmy często jest genetycznie uwarunkowaną predyspozycją do napadowych skurczów oskrzeli. Związek ten zwany jest atopią. Tak więc atopia to genetycznie uwarunkowana predyspozycja do napadowych skurczów oskrzeli związana z reakcją alergiczną.
Jakie inne okoliczności mogą sprzyjać rozwojowi astmy?
Wśród nich należy wymienić:
  • Dym tytoniowy, dym z palącego się drewna, chemiczne środki czystości, gazy (dwutlenek siarki, tlenek azotu, tlenek węgla),
  • Wirusowe zakażenia dróg oddechowych,
  • Uczulenie pokarmowe,
  • Stosowanie antybiotyków oraz uczulenie na roztocze kurzu domowego w pierwszym lub drugim roku życia.
ASTMATYCZNY STAN ZAPALNY W OSKRZELACH JEGO PRZEBIEG I SKUTKI

Jakie szkody powoduje przewlekłe zapalenie w oskrzelach?
Pod wpływem przewlekłego zapalenia w kanalikach oskrzelowych następuje przerost mięśni gładkich, które rozrastają się „do wewnątrz”, pomniejszając światło dróg oddechowych. Pod nabłonkiem oskrzeli odkłada się włóknisty kolagen, pogrubiający ścianki oraz zwiększa się liczba tzw. komórek kubkowych, które wytwarzają gęsty i lepki, tworzący czopy w oskrzelach śluz. Proces ten doprowadza do niszczenia (złuszczania) nabłonka rzęskowego, który jest odpowiedzialny za oczyszczanie dróg oddechowych.
Jak obiektywnie kontrolować przebieg astmy?
Dla obiektywnej kontroli przebiegu astmy konieczny jest pomiar drożności drzewa oskrzelowego przy pomocy niewielkiego urządzenia mierzącego szczytowy przepływ wydechowy (PEF). Odnotowywanie wartości PEF w różnych sytuacjach (np. po wysiłku, po posiłku) może pomóc lekarzowi w doborze leku i jego dawki dla skutecznego zapobiegania ostrym incydentom duszności.
Jak zapobiegać nieodwracalnym skutkom przewlekłego zapalenia oskrzeli?
Aby zahamować nieodwracalny proces niszczenia nabłonka rzęskowego konieczne jest zastosowanie leczenia przyczynowego (przeciwzapalnego) oraz samokontrola pacjenta. Polega ona na:
  • Unikaniu czynników alergicznych i drażniących, zarówno oddechowych jak i pokarmowych,
  • Nawilżaniu powietrza, którym oddycha pacjent,
  • Obserwacji objawów astmy poprzez odnotowywanie epizodów duszności, kaszlu itp.,
  • Częstych konsultacji z lekarzem mających na celu stworzenie schematu leczenia, który pozwoli dopasować ilość dawek leków do stopnia nasilenia objawów choroby,
  • Stosowanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jak farmakologicznie kontrolować przebieg astmy?
W leczeniu astmy stosuje się obecnie dwa rodzaje leków w postaci wziewnej. Są to:
  • Wziewne leki kontrolujące proces zapalny: glikokortykosteroidy i leki rozszerzajace drogi oddechowe (b2 mimetyk) lub wziewne leki zawierające w jednym specyfiku glikokortykosteroid i lek rozszerzajacy oskrzela (b2 mimetyk),
  • Wziewne leki przerywające napad duszności : leki rozszerzajace oskrzela (b2 mimetyki).
Jaki jest schemat postępowania leczniczego w astmie?
Schemat postępowania musi być indywidualnie dobrany do pacjenta, w zależności od objawów. Wyróżnia się trzy poziomy kontroli astmy:
Poziom 1: Astma jest dobrze kontrolowana - objawy są minimalne i nie zakłócają codziennej aktywności życiowej. Pacjent przyjmuje na stałe leki kontrolujące, a dodatkowy lek rozkurczający oskrzela stosowany jest nie częściej niż 3 razy w tygodniu,
Poziom 2: Objawy astmy zakłócają sen i utrudniają normalną aktywność pacjenta. W tej sytuacji zachodzi konieczność zwiększenia ilości dawek leku przeciwzapalnego -glokokortykosteroidu lub wziewnego leku zawierającego w jednym inhalatorze glikokortykosteroid i lek rozszerzający oskrzela,
Poziom 3: Ciągła duszność, uporczywy kaszel, głośne świsty. Może zachodzić konieczność rozpoczęcia podawania leków doustnych lub dożylnych. Tutaj konieczna jest pilna konsultacja lekarska.
Czy możliwe jest utrzymanie astmy na poziomie 1 lub 2?
Tak, do tego konieczna jest jednak pilna samokontrola pacjenta, polegająca na obserwacji objawów astmy i wykonywaniu pomiarów PEF oraz systematyczne stosowanie nowoczesnych leków wziewnych, najlepiej zawierających glikokortykosteroid i lek rozszerzający oskrzela (b2 mimetyk).
Jakie są cele leczenia astmy?
Podstawowe cele leczenia astmy (wg wytycznych Światowej Strategii Rozpoznawania, Leczenia i Prewencji Astmy - Gina 2002) to:
  • Doprowadzenie do stabilizacji choroby,
  • Brak nocnych duszności,
  • Umożliwienie normalnej nauki i pracy zawodowej,
  • Prawidłowe lub niemal prawidłowe wyniki badań spirometrycznych,
  • Akceptacja stosowanego leczenia przez pacjenta.
Stosowanie powyższych zaleceń niefarmakologicznych, samoobserwacja i samokontrola pacjenta, przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz dostosowywanie ilości dawek leków wziewnych do zmiennych objawów astmy, zwłaszcza leków w wygodnej formie, zawierających w jednym inhalatorze glikokortykosteroid i lek rozszerzający oskrzela (b2 mimetyk), umożliwiają pełną kontrolę nad tą przewlekłą chorobą oskrzeli.
Piśmiennictwo:
  1. Światowa Strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji astmy (Gina 2002) MP, nr 5 2002 s 115 i dalsze
  2. Światowa Strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji astmy (Gina 2002) MP internet
  3. Astma – Donald J Lane – Pruszyński i s-ka 1999
  4. Mała encyklopedia medycyny – PWN , 1999
koniec
.
linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.