Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Małgorzaty, Wiktora Środa 17. Października 2018r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Postać móżdżkowa SM
Stwardnienie rozsiane jest przewlekłą chorobą związaną z uszkodzeniem osłonek mielinowych włókien nerwowych. Mielina jest substancją ochraniającą delikatne włókna nerwowe od zewnątrz, w pewnej analogii do tego jak izolacja osłania kabel elektryczny. Ma ona budowę spiralno-warstwową złożoną głównie z tłuszczów i białek. Jeżeli osłonka ta zostanie z jakichś przyczyn zniszczona, to impuls nerwowy nie przebiega z właściwą szybkością, ruchy rąk czy nóg przestają być równie precyzyjne jak dawniej lub też występują inne dolegliwości. Niekiedy jednak przyczyną spowolnienia ruchów, braku ich precyzji i siły może być uszkodzenie struktur niewielkiej części mózgu – zwanej móżdżkiem. Mówimy wówczas o móżdżkowej postaci stwardnienia rozsianego.

Móżdżek znajduje się w tylnej jamie czaszki, jest częścią mózgu. Składa się z dwóch półkul oraz części środkowej tzw. robaka. Pozostaje w ścisłym fizjologicznym kontakcie z korą i rdzeniem mózgu, a także układem przedsionkowym odpowiedzialnym za zachowanie równowagi.
Jak sama nazwa wskazuje SM jest chorobą „rozsianą” w organizmie i dotyczącą różnych części układu nerwowego.
Lekarze specjalizujący się w leczeniu tej choroby podzielili ją na kilka postaci w zależności od dominujących objawów związanych z uszkodzeniem poszczególnych struktur centralnego układu nerwowego. Można zatem wyróżnić następujące postacie choroby: rdzeniową, mózgową oraz móżdżkową. Tę ostatnią postać choroby omówimy szczegółowo. Musimy jednak wcześniej uświadomić sobie rolę oraz fizjologiczne funkcje móżdżku. Dopiero na tej podstawie możemy rozpoznać zakłócenia i objawy choroby związane z postacią móżdżkową stwardnienia rozsianego.
Kora mózgowa odpowiada za ruchy dowolne.
Dzięki impulsom, które w niej zachodzą podejmujemy świadomą i celową decyzję o celu konkretnego ruchu ręki, nogi lub głowy. Jednak niezależnie od tych impulsów mózg automatycznie, bez naszej wiedzy musi wziąć poprawkę na ciężar narządów ruchu – nóg, rąk, jak też całego ciała oraz na związaną z tym bezwładność. Wynika to z tego, że wykonywanie ruchów, związane jest z przeciwstawianiem się poszczególnych części organizmu, grup mięśniowych sile grawitacji. Móżdżek odgrywa w tych automatycznych operacjach najważniejszą „obliczeniową” rolę. Bez naszej wiedzy steruje siłą mięśni, dynamiką ruchu stawów i kośćca, biorąc poprawkę na własności kinetyczne, ciężar i bezwładność naszego aparatu ruchu. Móżdżek odpowiada więc za samoczynne obliczanie niezbędnej siły mięśni, jakiej należy użyć, aby ruchy były płynne i posiadały odpowiednią dynamikę niezbędną dla osiągnięcia postawionego sobie świadomie celu.
Najłatwiej jest prześledzić wysoką rangę funkcji móżdżku dla korygowania ruchów biorąc pod uwagę negatywne skutki jego uszkodzenia wskutek choroby.
Naturalnie chodzi tutaj o objawy, jakie mogą wystąpić w przebiegu stwardnienia rozsianego. (Chociaż podobne objawy mogą również pojawiać się wskutek uszkodzeń półkul, móżdżku i robaka wskutek innych przyczyn). Zespół obserwowalnych zakłóceń w ruchach osoby chorej na wynikających z uszkodzenia móżdżku określa się jako niezborność lub bezład. Inne określenie będące synonimem to ataksja.


Móżdżek
( kolor niebieski )

Jednym z najważniejszych objawów niezborności jest tzw. dysmetria.
Można to zjawisko zdefiniować jako brak właściwej miary w ruchach. Najlepiej to przedstawić na przykładzie – osoba chora biorąc kruchą porcelanową szklankę może ją zmiażdżyć oraz nie potrafi chwycić kubka z herbatą. Uszkodzenie półkul móżdżku wywołuje bowiem zaburzenia złożonych ruchów kończyn górnych i dolnych oraz brak harmonijnej współpracy różnych grup mięśniowych. W efekcie dochodzi do zaburzeń koordynacji ruchów. Mogą one w związku z tym wykonywane ze zbyt dużą siłą (hipermetria) lub zbyt małą (hipometria).
Również sam ruch może być wykonywany w sposób nieprawidłowy. Dochodzi do rozdzielenia fazy ruchu na części, które mogą mieć różną szybkość. Co więcej poszczególne narządy ruchu i wspomagające je funkcje organizmu nie są powiązane ze sobą harmonijną współpracą. Określa się to mianem asynergii.
Jedną z najprostszych metod potwierdzenia,
że zakłócenia ruchów są wywołane chorobliwymi zmianami w móżdżku (nota bene wykonywanych w codziennym badaniu neurologicznym) - jest tzw. ‘próba palec-nos’. Pacjent wykonuje to początkowo przy otwartych, a potem zamkniętych oczach. Chory próbuje trafić palcem do nosa – problemy z tym (np. duże drżenie ręki lub nietrafienie do nosa) sugerują uszkodzenie móżdżku.
Innym objawem niezborności ruchów spowodowanych uszkodzeniem móżdżku jest tzw. adiadochokineza.
Tym terminem określa się niemożność wykonywania naprzemiennych ruchów ręki. Badanie zaawansowania zakłócenia ruchów przeprowadza się w ten sposób, że prosi się chorego, aby wykonywał ruchy przypominające wkręcania żarówki lub pisanie na klawiaturze komputera. W takcie wykonywania ruchów dowolnych dochodzi do drżenia (zwanego ‘zamiarowym’), jakiego nie ma w spoczynku.
Bardzo ważnym objawem móżdżkowej postaci SM jest oczopląs.
Chory nie jest w stanie utrzymać gałek ocznych w pozycji nieruchomej, zwłaszcza podczas patrzenia w bok. Zjawisko może się nasilać w trakcie patrzenia w kierunku uszkodzonej półkuli móżdżku.
Innym stosowanym w neurologii badaniem jest test głosowy – wykrywający tzw. mowę ‘skandowaną’.
Ci, który uczyli się łaciny wiedzą, że taka mowa polega na oddzielnym wymawianiu każdej sylaby słowa i kładzenie przy tym odpowiedniego akcentu głosowego. Można to opisać dość obrazowo jako deklamowanie łacińskich wierszy. Taka mowa jest powolna i zamazana. Odnosi się wrażenie, że jest ‘wybuchowa’. Napięcie mięśni jest obniżone.
Bardzo charakterystycznym objawem móżdżkowej postaci SM jest chód chorego na „szerokiej podstawie”.
Pacjent stawia szeroko nogi, w ten sposób ułatwia sobie utrzymanie równowagi. Przypomina to chód marynarza. Chory może padać w związku z tym na boki lub do tyłu. Odnosi się wrażenie, że tułów nie nadążą za kończynami dolnymi. Chory może również chwiać się w pozycji stojącej.
Powyżej opisane objawy mogą wystąpić w przebiegu stwardnienia rozsianego.
Zwykle w takich przypadkach dominują jednak nudności i wymioty. Do pełnego obrazu choroby dołącza się również uszkodzenie nerwów czaszkowych odpowiedzialnych za ruchy gałek ocznych. Zapalenie nerwu wzrokowego prowadzi bowiem do zaburzeń ostrości wzroku.
Chociaż postać móżdżkowa stwardnienia rozsianego jest chorobą stosunkowo rzadką,
to kontrolowanie jej przebiegu przez chorego, a zwłaszcza przez jego rodzinę i opiekunów wymaga dużej uwagi i czujności. Każde zaostrzenie (rzut) choroby może bowiem prowadzić do nakładania się kolejnych objawów i pogorszenia stanu ogólnego. Pacjenci są w takiej chwili hospitalizowani. Podaje się im sterydy w celu ograniczenia progresji choroby. Jednak najlepsze rezultaty można osiągnąć stosując betaferon 1 beta. Jedynie stosowanie tego preparatu może spowolnić lub wręcz zahamować postęp stwardnienia rozsianego.
Więcej na ten temat
Tomasz W. Rosochowicz
lekarz medycyny
linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.