Przychodnia.pl
Sobota 29. Kwietnia 2017r
Katarzyny, Ryty
linki sponsorowane, reklamy

Dlaczego przeszczepiamy szpik?
Szpik znajdujący się wewnątrz naszych kości cechuje się wysoka aktywnością. Każdego dnia wytwarza miliony krwinek. Są to po pierwsze krwinki czerwone (erytrocyty). Zawierają one białko - hemoglobinę, dzięki której mają zdolność przenoszenia tlenu z płuc do tkanek. Po drugie -krwinki białe (leukocyty). Ich funkcją jest ochrona przed infekcjami bakteryjnymi, wirusowymi, grzybiczymi, pasożytniczymi, a także rozpoznawanie i niszczenie nieprawidłowych komórek (w tym nowotworowych) powstających w organizmie. Po trzecie płytki krwi (trombocyty). Są odpowiedzialne za hamowanie krwawienia w przypadku uszkodzenia naczyń krwionośnych.
Podstawy
Odpowiedni poziom każdego z powyższych rodzajów krwinek jest niezbędny dla życia człowieka. Szpik zawiera również pulę tzw. komórek macierzystych. Choć stanowią one tylko około 0,1% wszystkich komórek są niezwykle ważne. Część z nich ma zdolność samoodtwarzania, część, dzieląc się, daje początek kolejnym generacjom komórek, z których ostatecznie powstają dojrzałe krwinki. Opuszczają one szpik i dostają się do krwi. Przyjmuje się, że liczba >2x106 komórek macierzystych liczona na kilogram masy ciała jest w stanie odtworzyć szpik i trwale zapewnić niezbędną produkcję krwinek. Odtworzenie niezbędnej liczby krwinek jest codziennym wyczerpującym zadaniem. Szpik każdego człowieka wytwarza bowiem setki milionów komórek krwi dziennie. Ta wysoka aktywność sprawia, że jest on bardzo wrażliwy na szkodliwe czynniki chemiczne i fizyczne, np. na chemio i radioterapię konieczną w leczeniu nowotworów. Problemem szczególnie drastycznym jest stosowanie bardzo wysokich dawek chemioterapeutyku, niezbędnych w leczeniu zaawansowanych nowotworów złośliwych. Nie zawsze jest to możliwe, ponieważ niszcząc komórki nowotworowe uszkadzamy jednocześnie szpik. Toksyczne działanie chemioterapii na szpik jest więc głównym czynnikiem ograniczającym intensywność leczenia. Przeszkodę tę można obejść dzięki autoprzeszczepowi lub przeszczepowi szpiku od osoby zdrowej - np. kogoś z rodziny osoby chorej. Mając wcześniej, tj. przed operacją pobraną wystarczającą ilość własnych komórek macierzystych lub przygotowany przeszczep od osoby zdrowej możemy zastosować skuteczną wobec nowotworu bardzo silną chemioterapię, która w normalnych warunkach byłaby śmiertelna, a następnie dokonać transplantacji zapewniając w ten sposób odtworzenie szpiku. Odtworzony dzięki przeszczepowi szpik stosunkowo szybko podejmuje intensywne wytwarzanie leukocytów. Ponieważ niektóre komórki nowotworowe posiadają na swoich błonach cząsteczki (antygeny) odróżniające je od prawidłowych komórek organizmu mogą być one rozpoznawane i niszczone przez leukocyty. Przeszczepienie szpiku jest więc formą immunoterapii tzn. leczenia wykorzystującego naturalne mechanizmy odpornościowe. W przypadku wrodzonych wad szpiku lub też, gdy zostanie on trwale uszkodzony przez czynniki zewnętrzne (promieniowanie jonizujące, toksyny środowiskowe, niektóre wirusy) jedynym ratunkiem jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych od zdrowego dawcy.
Jak pozyskujemy komórki krwiotwórcze?
Klasyczna metoda polega na pobraniu szpiku z talerza biodrowego. Odbywa się to w znieczuleniu ogólnym na sali operacyjnej. Szpik zmieszany z krwią pobiera się w ilości około 1-1,5 l za pomocą trepanu (igły z uchwytem). Zazwyczaj wystarczy wykonanie tylko kilku nakłuć skóry, dzięki czemu zabieg nie pozostawia blizn. Sam fakt pobrania nie szkodzi dawcy, bowiem szpik w krótkim czasie regeneruje się uzupełniając ubytek. Zazwyczaj już następnego dnia dawcy są wypisywani i mogą wrócić do normalnego życia. Powikłania są niezwykle rzadkie. Mogą wynikać z samego znieczulenia, wiązać się ze złamaniem trepanu w trakcie pobierania lub infekcją. Źródłem komórek macierzystych może być też krew. W normalnych warunkach ich zawartość we krwi jest około 100-krotnie mniejsza niż w szpiku. Liczbę tę można jednak wielokrotnie podwyższyć za pomocą specjalnych technik mobilizacji. Przejście komórek krwiotwórczych ze szpiku do krwi wymusza się podając tzw. czynniki wzrostu (cytokiny) same lub w kombinacji z cytostatykami (chemioterapią). Po kilku do kilkunastu dniach dawca jest poddany leukaferezie. Polega ona na podłączeniu do aparatury, która pobiera krew, izoluje z niej odpowiednie komórki, a następnie zwraca ją dawcy. Zabieg nie wymaga znieczulenia i w razie potrzeby może być powtarzany przez dwa kolejne dni.
Co dzieje się ze szpikiem po pobraniu?
Pobrany materiał zostaje w zależności od rodzaju procedury bezpośrednio przeszczepiony, przechowywany w temperaturze 40C maksymalnie przez 3-5 dni lub zamrożony i przeszczepiony w dowolnym terminie. Istnieje możliwość inżynieryjnej obróbki szpiku. Może ona polegać na usunięciu erytrocytów (w przypadku niezgodności grup krwi dawcy i biorcy), usunięciu niektórych rodzajów leukocytów lub też, w przypadku autotransplantacji (patrz dalej) oczyszczeniu z komórek nowotworowych. Specjalne techniki pozwalają też na wyselekcjonowanie prawie wyłącznie komórek macierzystych, a więc tych, z których ma się odrodzić szpik po transplantacji. Przygotowany do przeszczepu materiał ma wtedy objętość zaledwie kilkudziesięciu mililitrów i mieści się w dużej strzykawce. Samo przeszczepienie odbywa się drogą dożylną i przypomina transfuzję krwi, nie wymaga więc znieczulenia, a jedynie ścisłej obserwacji.
Kto może być dawcą szpiku?
- Autotransplantacja. Dawcą jest sam chory. Przeszczep taki jest celowy u pacjentów będących w remisji choroby nowotworowej tzn. kiedy wskutek uprzedniego leczenia uzyskano stan, w którym choroba jest całkowicie lub prawie niewykrywalna dostępnymi metodami, wiadomo jednak, że po pewnym czasie może nawrócić. Autotransplantacja polega na pobraniu komórek krwiotwórczych, zastosowaniu wysokich dawek chemioterapii i zwróceniu komórek pacjentowi. Głównym celem jest tu zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby.
- Allotransplantacja. Dawcą może być osoba posiadająca takie same jak pacjent antygeny zgodności tkankowej (HLA). Prawie zawsze warunek ten jest spełniony dla bliźniąt jednojajowych. Dla rodzeństwa prawdopodobieństwo zgodności wynosi 1: 4; dla osoby niespokrewnionej 1: kilkuset tysięcy (wynika to z ogromnego zróżnicowania antygenów HLA w populacji ludzkiej).
W związku z tym, że prawdopodobieństwo zgodności genetycznej dwóch niespokrewnionych osób jest tak nikłe, na całym świecie tworzone są rejestry potencjalnych dawców szpiku.
Rejestry potencjalnych dawców szpiku
Ochotnicy proszeni są o oddanie próbki krwi, która następnie zostaje przebadana pod kątem HLA, a uzyskane dane wprowadzone do międzynarodowej bazy danych. Zgłoszenie do rejestru nie oznacza więc automatycznie, że dana osoba będzie poproszona o oddanie szpiku. Stanie się tak dopiero, gdy gdzieś na świecie znajdzie się pacjent o cechach ściśle odpowiadających HLA potencjalnego dawcy (według statystyk szansa jak 1:250). Nawet wtedy zgodność musi być jeszcze potwierdzona w niezależnym laboratorium z użyciem technik o bardzo wysokiej rozdzielczości. W tym kontekście szczególne ważne jest tworzenie rejestrów krajowych. Szansa zgodności genetycznej dwóch osób jest bowiem znacznie większa w obrębie jednego narodu niż poza jego granicami. Liczba zarejestrowanych dawców na świecie sięga ponad 3 milionów, w Polsce - kilkuset. Dawstwo szpiku jest nieodpłatne, oparte na zasadach honorowych. Refundowane są tylko koszty własne poniesione w związku z udziałem w programie. Przyjęta jest też zasada anonimowości. Przez co najmniej rok niemożliwe jest skontaktowanie dawcy i biorcy, co ma zagwarantować bezinteresowność.
koniec
Dodatkowe informacje: Luiza Pasierowska
linki sponsorowane, reklamy

lekarz onkolog (choroby nowotworowe)
hemoroidy

Zobacz odpowiedź
lekarza onkologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
Aventis Pharma
-   Zadaj pytanie
4523
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
a która pomoc najlepsza jest ...krzysztof528     22147

Proszę o małą interpretację.Robiłem tomografię kręgosłupa lędżwiowego.Chorowalem 5 lat temu na rw ...rafael270     35

alergiczne zapalenie o nic przyjemnego, sam to teraz przechodze, oczy mam załzawione cały czas, normalnie wygląda jakbym płaka ...wala     4088

kwestia zmiany trybu życia i odpowiednia dieta ...AnnaAgreeable     20271

[quote='Natalia' pid='42' dateline='1427573777'] Słyszałam na zajęciach z trychologii że włosy rosną do pewnego momentu ...Weronika     51537

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Dlaczego przeszczepiamy szpik?
-Minitransplantacja - nowy kierunek w przeszczepach szpiku
-Minitransplanty – czyli leczenie immunologiczne nowotworów
-Przebadamy dawców szpiku
-Szpiczak mnogi - poradnik dla pacjentów
-Szpik kostny – rola w ustroju, choroby
-Testy HLA dla potrzebujących - Schering AG już po raz drugi przekazuje płytki do badań dawców szpiku
-Transplantacja szpiku (2)
Ciekawe linki
www.rakpiersi.pl zbysw.w.interia.pl/Web_1/
Zrb to dla siebie
AVENTISRaz w miesicu
Zrb to dla siebie
Nie bj si i zbadaj piersi:
Zbadaj si po kpieli
1. Po si ...dalej
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.