Przychodnia.pl
Niedziela 26. Lutego 2017r
Aleksandra, Mirosława
linki sponsorowane, reklamy

Indywidualna odporność na przeziębienie?
Dlaczego jedni mają wysoką odporność na choroby a inni niską? Aby tę zagadkę rozwikłać trzeba wiedzieć, czym jest i od czego zależy indywidualna odporność na infekcje zarazków?

Dlaczego jedni mają wysoką odporność na choroby a inni niską?
Aby odpowiedzieć na to pytanie – trzeba zdefiniować, czym jest i od czego zależy odporność na infekcje zarazków takich jak np. wirusy przeziębienia, jak też na wszelkie inne choroby.

Przez wysoką odporność na choroby – rozumiemy:
Sprawne działanie wszystkich osłon i mechanizmów fizjologicznych i odpornościowych organizmu służących pozbyciu się mikrobów i innych patogenów, w tym też zmutowanej nowotworowo własnej komórki ciała. Ponieważ badaniem odporności na choroby i definiowaniem jej mechanizmów zajmuje się immunologia, dlatego w terminologii medycznej mówi się o odporności immunologicznej, zaś termin „odporność na choroby” jest jej popularnym synonimem.

Odporność na zarazki tworzą najogólniej dwie linie obrony immunologicznej
  • osłony i pułapki na mikroby tworzące tzw. oporności wrodzonej
  • komórki odpornościowe, przeciwciała, żrące enzymy, itp.
Motto: U osób nie ulegających przeziębieniu, np. tzw. morsów – obie w/w linie obrony są wysoce sprawne. U osób ciągle przeziębionych nie działa co najmniej jedna!

Osłony i pułapki oporności wrodzonej
Są nimi:
a) lepki śluz w nosie i gardle w którym grzęzną zarazki, mechanizm śluzowo-rzęskowy, czyli falujące mikro-rzęski dróg oddechowych, które jak „miotła” wymiatają mikroby z błon śluzowych, zanim zdążą wniknąć do komórek śluzówki nosa i gardła;
b) bakteriobójczy żołądkowy kwas solny do którego wpadają patogeny pokarmowe,
c) enzymy zabójcze dla mikrobów (np. linozym) dyżurujące w śluzówkach jelit, dróg moczowo-płciowych i na skórze, itp. Pułapki te działają profilaktyczne, czyli zanim mikroby wnikną do komórek ciała i do krwi. Na końcu pułapek z patogennymi wirusami podejmują walkę specyficzne białka – interferony.

Drugą linię obrony stanowią komórki odpornościowe i ich przeciwciała, żrące enzymy, itp.
Jeśli zarazki pokonają pierwszą linię obrony i zainfekują organizm, wtedy do walki z nimi wyruszają „bojownicy” drugiej linii. W tej linii wyróżniają się tzw. komórki żerne (fagocytujące), które unicestwiają wirusy, bakterie, grzyby a nawet małe pasożyty. Należą do nich granulocyty (najmniejsze i najliczniejsze) „tnące” wszelkie mikroby na kawałki oraz makrofagi (największe) - pożerające i trawiące chemicznie napotkane zarazki. Ponadto w 2 lini obrony działają inteligentne limfocyty T dowodzące formacjami innych komórek oraz przeciwciałami. Te formacje wykrywają i niszczą konkretne patogeny. Do pomocy mają żrące enzymy dopełniacza, które chemicznie rozpuszczają oporne mikroby, itp.

JAK DZIAŁAJĄ OSŁONY I PUŁAPKI NA MIKROBY?
 

W nosie i gardle wirusy grzęzną jak muchy w lepkiej pułapce śluzu
Lepki śluz wyścielający śluzówkę dróg oddechowych wychwytuje wdychany kurz, pył, jak też zawarte w nim mikroby. Śluz wytwarzają wyspecjalizowane gruczoły błony śluzowej nosa i gardła (skrót: śluzówka nosa i gardła). U zdrowej osoby wydzielina tych gruczołów pełni rolę „lepu na muchy” w którym grzęzną drobiny zanieczyszczeń i zarazków. Dodajmy, że źródłem śluzu jest również wydzielina komórek kubkowych nabłonka śluzówki, gruczołów łzowych oraz przesięki z naczyń krwionośnych. Te specyficzne „dodatki” wydzieliny lub ich brak(!) mogą normalizować lub destabilizować własności leptyczne i skład śluzu.

Jak nos wydala zarazki?
Kształt jamy nosowej wytwarza specyficzne turbulencje i zawirowania powietrza. Wskutek tego wdychane wraz z powietrzem uderzają w lepką warstwę śluzu pokrywającą nabłonek nosa i przyklejają się do niego. Prawie wszystkie największe drobiny (powyżej 10 mikrometrów) osadzają się tuż za przedsionkiem jamy nosowej, w przedniej części jam nosowych. Mniejsze zanieczyszczenia w tym mikroby – grzęzną w śluzie nieco dalej, na poziomie małżowiny nosowej dolnej. Po osadzeniu się w nosie mikroby i inne cząstki zwykle podrażniają śluzówkę, że wytwarzając odruch kichania i kaszlu, który je wydala na zewnątrz. Wydalanie zarazków ułatwiają gruczoły surowicze skupione w przedniej części jamy nosa wytwarzają obficie „rzadką” wydzielinę surowiczą. Kilkadziesiąt gruczołów surowiczych umiejscowionych w przedniej części nosa wydziela tak obfitą wydzielinę, że umożliwia to usuwanie poprzez kichanie stosunkowo dużych cząsteczek zanieczyszczeń.

Śluzowo-rzęskowa oczyszczalnia gardła i nosa.
Oczyszczanie nosa i gardła spoczywa głównie na nabłonku migawkowym śluzówki pokrytym falującymi jak wiosła rzęskami. Jest to tzw. mechanizm śluzowo-rzęskowy. Śluz pokrywający ten nabłonek składa się z dwóch przezroczystych warstw. Zwierzchnia warstwa jest gęsta i lepka. W tej warstwie grzęzną zarazki i zanieczyszczenia wpadające do nosa. Druga spodnia warstwa jest rzadka. W tej rzadkiej warstwie zanurzone są ruchliwe jak wiosła rzęski nabłonka migawkowego. Szybki ruch mikroskopijnych „rzęsko-wioseł” nieustannie przesuwa śluz pełen mikrobów w kierunku żołądkowej kąpieli w bakteriobójczym stężonym kwasie solnym.


Rys. Widoczne rzęski nabłonka migawkowego, na tle innych struktur śluzówki nosa.


Cykliczna regeneracja 50% błon śluzówki nosa
Błona śluzowa nosa nieustannie samooczyszcza się z wdychanego pyłu i kurzu pełnego mikrobów i innych zanieczyszczeń. Jednak dynamiczny przepływ powietrza, odruchy kaszlu, kichania, jak też narażenie na obecność toksycznych patogenów i mikrobów powoduje uszkodzenia. Dlatego śluzówka nosa wymaga ustawicznej regeneracji. Organizm poradził sobie z tym wyłączając, co kilka godzin, raz jedną, raz drugą jamę nosa. Zapewnia to 50% powierzchni śluzówki niezbędny czas na regenerację. 1 cykl regeneracji trwa od 4 do 8 godz. Sygnałem do regeneracji danej połówki nosa jest fizjologiczny obrzęk jej śluzówki, który blokuje przemiennie raz jedną, raz drugą jamę nosa. Ten fizjologiczny automat sprawnie działa u 8 na 10 ludzi.

Dym papierosowy niszczy nabłonek rzęskowy.
Nałogowe palenie tytoniu zaburza samooczyszczanie się dróg oddechowych przy pomocy aparatu śluzowo-rzęskowego nosa, gardła i oskrzeli. Długotrwały stan zapalny dróg oddechowych (nosa, gardła) degeneruje błonę śluzową i zaburza czynności gruczołów wydzielających śluz. Powoduje nadreaktywność śluzówki na alergeny i inne czynniki drażniące sprzyjającą alergii i astmie. Wszystko to ułatwia wirusom i bakteriom kolonizowanie nosa, gardła i oskrzeli.

Nikotynizm zagraża rozedmą płuc
Pod wpływem toksyn tytoniowych utrwala się stan zapalny błony śluzowej oskrzeli. Zmniejsza się w nich przepływ powietrza – mamy do czynienia z początkiem niebezpiecznej choroby palaczy papierosów zwanej przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Zmiany zapalne wywołane przez tę chorobę powodują stopniowe zwężenia kanalików oskrzelowych i w dalszej konsekwencji taką przebudowę miąższu płucnego, która prowadzi do rozedmy płuc, czyli chorobliwego „rozdęcia” pęcherzyków płucnych. Rozedma płuc utrudnia oddychanie i wywołuje objawy duszności i powikłania podobne do objawów astmy.

Typowe przyczyny uszkodzenia śluzówki nosa
  • nałogowe palenie tytoniu, co degeneruje śluzówkę i prowadzi do POChP
  • przewlekłe choroby zapalne dróg oddechowych - alergia, astma, itp.
  • przewlekłe stany zapalne dróg oddechowych wywołane niezdrowym środowiskiem, np.
  • zapyleniem, toksycznym dymem, oparami przemysłowymi, nadmiernym stężeniem spalin samochodowych, ozonu, itp.
  • przegrzanie, nadmierna suchość powietrza mieszkania powodująca wysuszenie lepkiego śluzu
  • itp. powodująca stan zapalny nosa i gardła,


Interferon zwalcza wirusa, który wniknął do komórek ciała
Po wniknięciu do ludzkiej komórki wirusy namnażają się jej kosztem, a po jej rozpadzie, wydostają się na zewnątrz i zakażają sąsiednie komórki. W ten sposób w tkankach pojawia się stan zapalny i powstają poważne uszkodzenia. Infekcji wirusów przeciwdziałają tzw. interferony. Są to specjalne białka (glikoproteiny) które są wytwarzane i uwalniane przez komórkę gospodarza (człowieka) w reakcji na obecność wirusa. Interferon nie inaktywuje bezpośrednio wirusów, ale uruchamia wytwarzanie substancji przeciwwirusowych uniemożliwiających namnażanie się mikropasożyta. [6] Zaatakowana przez wirusy komórka wydziela do najbliższego otoczenia interferon, uodparniając tym sąsiednie komórki przed zakaźnym agresorem . [5]

Mutacja genetyczna blokuje wytwarzanie interferonu, czym zmniejsza odporność na wirusy
Niektóre przeziębienia przebiegają nietypowo – z silnym bólem gardła, wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych, a w obrazie krwi pojawia się spadek liczby płytek krwi i leukocytów. Udokumentowano, że znaczna część osób z tak ciężkimi objawami cierpi na mutację genu, odpowiedzialnego za wytwarzanie interferonu Mutacja ta hamuje wytwarzanie interferonu u jednej na 400 osób, co jednak oznacza, że w Polsce może być blisko 100 tys. Osób z osłabioną z tego powodu odpornością. Jak wykazano w w/w publikacji na przykładzie wirusa grypy, osoby posiadające taką mutację, częściej trafiają z powodu grypy do szpitala w ciężkim stanie, ponieważ w ich organizmach jest za mało interferonu.

ZABÓJCZE KOMÓRKI – CZYLI ODPORNOŚĆ WRODZONA I NABYTA
Jeśli zawiodą morficzne i fizjologiczne pułapki ciała i zarazki nadal infekują ciało – włączają się mechanizmy odporności wrodzonej i nabytej, tzw. humoralnej (w tym układ dopełniacza). Do niszczenia patogenów wyruszają wyspecjalizowani zabójcy mikrobów. Jako pierwsze pojawiają się tzw. komórki żerne – granulocyty, monocyty, makrofagi. Komórki te zwane też fagocytującymi – są „chemikami” rozpuszczającymi wirusy i bakterie (fagocytującymi) w żrącym nadlenku wodoru. Jeśli te komórki zawiodą, do walki z zarazkami stają komórki o randze dowódczej – limfocyty T i ich pomocnicze i regulacyjne limfocyty B [1,2]

Komórkowi zabójcy zarazków to leukocyty
Leukocyty zwane są popularnie białymi krwinkami lub białymi ciałkami. Wyróżniamy bardzo liczne maleńkie granulocyty oraz stosunkowo duże monocyty i makrofagi.

Granulocyt zasadowy


Monocyt


Limfocyty T
Źródło: Wikipedia Układ odpornościowy człowieka dysponuje wielomiliardową armią leukocytów. W tej armii zabójców zarazków dominują komórki żerne, które swą nazwą manifestują swą niszczycielską naturę wobec patogenów. Niszczą one patogeny poprzez ich chemicznie trawienie (rozpuszczanie).

Komórki żerne, czyli trawiące chemicznie mikroby
Komórki żerne trawią wirusy i bakterie stosują żrącą broń chemiczną - nadtlenek wodoru i trawiące enzymy. Proces ten zwie się fagocytozą, od greckich słów phagein – jeść i kytos – komórka. Komórki stosujące fagocytozę to dwie główne formacje – maleńkie granulocyty i największe – monocyty i makrofagi. Najliczniejsza z nich - maleńkie granulocyty (55-65%) patrolują krew. Te „mikro drapieżniki” wykrywają a następnie „rozpuszczają ” chemicznie wirusy i bakterie. Mniej liczne są monocyty i makrofagi (2-10%) przypominają wielkie śmieciarki połykające i trawiące zarazki. Makrofagi penetrują tkanki, a monocyty dyżurują we krwi. [1,2].

Druga linia obrony limfocyty T i B
Ostateczną linią obrony przed niebezpiecznymi dla zdrowia wirusami jest tzw. odporność nabyta, (tzw. swoista), którą tworzą wysoko wyspecjalizowane komórki odpornościowe – limfocyty T i B oraz ich krewniacy - komórki NK ( z ang. Natural Killer – naturalni zabójcy). W ich wyposażeniu jest ważna broń, jaką są przeciwciała, układ dopełniacza, itp. Przypomnijmy, że odporności nabyta, to skuteczny automatyzm wyparcia choroby, powstały dzięki jej wcześniejszemu przechorowaniu i wytworzeniu specjalnych przeciwciał, które są zdolne wykryć każdą substancję białkową, która dostała się do wnętrza ciała – np. wirusa, bakterii, toksyny biologicznej, czy zmienionej nowotworowo komórki.

Więcej o przeciwciałach kierowanych przez limfocyty T
Do wykrywania zarazków i innych agresorów zdrowia limfocyty T używają przeciwciał, wyprodukowanych przez limfocyty B. Przeciwciała to specyficzne białka tzw. immunoglobuliny. Umożliwiają one błyskawiczną identyfikację mikrobów i innych patogenów i takie ich oznakowanie, które natychmiast przyciąga komórki zabójców. Jeśli niszczenie patogenów wymaga wsparcia – samoczynnie włącza się układ dopełniacza. Limfocyty T i B oraz naturalni zabójcy - komórki NK dyżurują w naczyniach i węzłach limfatycznych, skąd kontrolują tkanki i narządy. [1,2]

Piśmiennictwo:
  1. Układ odpornościowy twój osobisty lekarz Autor Doc dr hab med. Marek P. Dąbrowski – Wydawnictwo Sanmedia, 1994 r.
  2. Wzmacnianie układu odpornościowego – Ingeborg Cernaj; Świat Książki; Diogenes 1995 r
  3. Jump up ^ 00.046. Orthomyxoviridae (ang.). ICTVdB Index of Viruses. [dostęp 2009-05-02].
  4. Jump up ^ Ivan V Polozov, Ludmila Bezrukov, Klaus Gawrisch i Joshua Zimmerberg: Progressive ordering with decreasing temperature of the phospholipids of influenza virus, Nature Chemical Biology 4, 248-255 (2008) PMID 18311130
  5. Podstawy mikrobiologii lekarskiej, Maria Lucyna Zaremba i Jerzy Borowski, Wydawnictwa Lekarskie, 1994, s.426.
  6. Portal dr.n. med.Pawła Grzesiowskiego - specjalisty w dziedzinie pediatrii, eksperta w zakresie profilaktyki i terapii zakażeń z 20-letnim doświadczeniem w lecznictwie ambulatoryjnym i szpitalnym oraz projektach naukowo-badawczych i edukacyjnych http://www.pgrzesiowski.pl/2012/11/wirusy-interferon.html
  7. IFITM3 restricts the morbidity and mortality associated with influenza. Autorzy Everitt A., Clare S., Pertel T. i wsp.: Nature, 25 marca, 2012.
  8. http://www.news-medical.net/health/What-is-Rhinovirus-(Polish).aspx


 
Oprac. red/eom przychodnia.pl
linki sponsorowane, reklamy

7381
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz

1 ewelina 213.158.222.50
2014-11-26 20:16:29

bardzo przydatne wiadomości...fajny ten układ odpornościowy


Na Forum
To prawda, zresztą jak na moje to lekarz powinien doradzić co do pompy. A na własną rękę nie ma co szukać, bo wiado ...jacek9s     12181

Dzień dobry . Ze względu na duży trądzik biore od dwóch miesięcy priobiotyk Lactibiane CND 5M . Bolących gul na twa ...marpod71     8

OdŻywiać :D Kurczak, kasze i warzywa ;) ...maniak-wnetrz     14708

Ja w lato jem tylko owoce - od jagód, po truskawki, maliny i czereśnie :) Świetnie działają na moją skórę, maj ...rampanek     33564

najlepiej dużo warzyw ... ...szymon768     14708

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Abc wiedzy o przeziębieniu
-Angina – abc wiedzy
-Angina wirusowa czy bakteryjna?
-Dlaczego wirusy muszą nas zakażać?
-Immunostymulatory pochodzenia zwierzęcego wzmacniają odporność
-Immunostymulatory roślinne wzmacniają odporność
-Indywidualna odporność na przeziębienie?
-Kaszel i jego przyczyny
-Kaszel przeziębieniowy – jak leczyć?
-Leczenia przeziębienia lekami naturalnymi
-Leczenie anginy paciorkowcowej
-Leczenie przeziębienia – leki przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe
-Powikłania anginy
-Powikłania przeziębienia
-Przeziębienie leczone bańkami
-Szczepionki na wirusy przeziębienia i grypy
-Zasady leczenia przeziębienia
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.