Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Anatola, Feliksa Wtorek 20. Listopada 2018r
Leki związane z chorobą
linki sponsorowane, reklamy
Co powinniśmy wiedzieć o zagrożeniu rakiem piersi?
Wypowiedź doc. dr hab. Tadeusza Pieńkowskiego – Kierownika Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej w Centrum Onkologii w Warszawie - udzielona redakcji Przychodni.pl
Redakcja: Pani Docencie, jak ocenić obecnie skalę zagrożenia rakiem piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski : Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u Polek. W ostatnich latach coroczne rejestruje się ok. 15�000 nowych zachorowań. Jednak nie ta liczba obrazuje skalę zagrożenia rakiem, lecz ok. 60�000 zarejestrowanych chorych kobiet, z których część jest w początkowej fazie choroby nowotworowej i w jej leczeniu, część jest już po leczeniu i normalnie żyje i pracuje, a część niestety uległa chorobie i jest leczona paliatywnie. Nie ma możliwości obniżenia liczby nowych zachorowań. Częstość nowych zachorowań na raka piersi zależy bowiem od trudno modyfikowalnych uwarunkowań społecznych i środowiskowych. Do czynników tych należą wiek kobiety podczas pierwszej miesiączki, dzietność, wiek urodzenia pierwszego dziecka. W populacji polskiej rośnie liczba kobiet w wieku powyżej 50 lat co istotnie wpływa na liczbę nowych zachorowań. W tym kontekście warto wiedzieć, że ryzyko zachorowania na raka piersi u Polek należy do relatywnie niskich w Europie. Dlatego najważniejszym czynnikiem dokumentującym skuteczność rozpoznawania i leczenia raka piersi jest wspomniana wyżej ogólna liczba żyjących kobiet, u których kiedykolwiek rozpoznano ten nowotwór. Jeśli ta liczba wzrasta - oznacza to, że rak rozpoznawany jest we wczesnym stadium rozwoju, a stosowane leczenie jest coraz bardziej skuteczne! W Polsce ta ogólna liczba żyjących kobiet jest z pewnością za niska, wobec liczby nowych zachorowań. To dobitnie obrazuje wysokie zagrożenie Polek rakiem piersi! Polskim problemem jest bowiem zbyt późne wykrywanie raka piersi i ograniczenia w dostępie do nowoczesnych metod leczenia. Wskutek tego średni czas przeżycia leczonych kobiet jest zbyt krótki, wobec standardów Zachodu.
Redakcja: Czy są kobiety, które powinny się szczególnie niepokoić tym zagrożeniem?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Największe zagrożeniem rakiem piersi ma miejsce po przekroczeniu 50 roku życia. W Polsce do 30 roku życia zapada na raka piersi tylko ok.100 kobiet. Grupą szczególnego ryzyka są kobiety w 50 -70 r. ż. Podwyższone ryzyko zachorowania występuje też u kobiet późno rodzących pierwsze dziecko i mających jedno dziecko. Mniejsze jest u wieloródek, gdyż u tych ostatnich każde dziecko zmniejsza ryzyko choroby. Inne uznane czynniki ryzyka to: nadużywanie alkoholu i nadwaga. Alkohol pobudza ustrój do nadmiernego wydzielania estrogenów. Estrogeny są też wydzielane w tkance tłuszczowej. Ryzyko zachorowania rośnie też u osób przyjmujących przez wiele lat hormonalną terapię zastępczą. Od dawna wiadomo, że wystąpienie raka piersi w rodzinie, szczególnie u bliskich krewnych zwiększa ryzyko zachorowania. Postęp badań podstawowych umożliwił zidentyfikowanie genetycznych zaburzeń zwiększających ryzyko zachorowania na raka piersi. Mutacje genów BRCA1 i BRCA2 są przyczyną zachorowań u 5-10% wszystkich chorych. Znane są również inne mutacje wpływające w mniejszym stopniu na ryzyko zachorowania na raka piersi (Li- Fraumeni, Cowden, Bannayan- Riley- Ruvalcaba).
Redakcja: Czy kobieta może sama wykryć raka piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Tak. W wykrywaniu raka piersi pewne znaczenie ma samokontrola piersi, czyli oglądanie i badanie palpacyjne wykonywane przez samą kobietę . Samokontrolę może i powinna prowadzić każda kobieta, w regularnych comiesięcznych odstępach, od 20 roku życia, do późnej starości. Wykrywanymi tą metodą objawami raka piersi są wyczuwalne dotykiem guzki lub zgrubienia w piersi oraz widoczne w lustrze zmiany kształtu, zarysu lub wielkości piersi. Z innych objawów – niepokój powinny wzbudzić: krwista wydzielina z brodawki, zapadnięcie się lub wgłębienie brodawki, wyczuwalne palcami węzły chłonne w dole pachowym. Dopowiedzmy w tym momencie, że wśród wielu niegroźnych zgrubień, torbieli i guzków piersi - tylko jedna i to stosunkowo rzadka zmiana może być rakiem. Każda „podejrzana” zmiana kształtu lub wielkości piersi może być wynikiem naturalnych przemian miąższu piersi, jaka postępuje w czasie pokwitania lub menopauzy. Ze znanych mi badań nt. efektywności diagnostycznej autobadań wynika, że tylko 3% kobiet poprawnie stosuje tę samokontrolę. Dlatego chociaż guzy piersi są bardzo często wykrywane przez same pacjentki, to najczęściej zaawansowane, kiedy już są trudne w leczeniu. Przyczyną zbyt późnego rozpoznania złośliwego guza jest ogromny irracjonalny lęk przed rakiem. Lęk ten niekiedy jest tak silny, że powoduje opóźnienie zgłoszenia wykrytego podejrzanego zgrubienia lekarzowi i poddania się mammografii. Tymczasem rak piersi wykryty we wczesnym stadium zaawansowania jest w pełni uleczalny. Leczenie zaawansowanego raka piersi jest znacznie mniej skuteczne, gdyż jest oporny na terapię i zagraża nie tylko amputacją piersi, ale i zgonem!
Redakcja: Jak zatem możliwie wcześnie wykryć zagrożenie rakiem piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Jedynym skutecznym sposobem wczesnego wykrycia raka piersi są przesiewowe badanie mammograficzne! Tylko dzięki badaniom mammograficznym można wykryć nowotwór we wczesnym okresie jego rozwoju - nawet wtedy, gdy nie można go wyczuć dłonią. Uruchomione w ubr. pierwsze ogólnopolskie mammograficzne badania przesiewowe dają szansę wczesnego wykrycia raka piersi wszystkim Polkom w wieku od 50 do 69 roku życia, czyli w okresie wysokiego realnego zagrożenia. Badanie obejmuje panie, które nie miały wykonanej mammografii w okresie ostatnich 2 lat oraz nie chorowały już wcześniej na raka piersi! Gorąco zachęcam do wykorzystania tej możliwości! Mammografia jest to jedyne naukowo udokumentowane badanie, które decydująco zmniejsza u każdej kobiety ryzyko zgonu na raka. Na 1000 mammografii przesiewowych wykrywa się 3-5 przypadków raka Jednak w wykrytych przypadkach dominują nowotwory we wczesnych fazach rozwoju, dające się efektywnie leczyć.
Redakcja: Co czeka chorą po wykryciu raka piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Najlepiej jest jeśli chora zgłosi się do specjalistycznej kliniki diagnostyki i leczenia raka piersi. Są to kliniki skupiające lekarzy wyspecjalizowanych w diagnozowaniu i leczeniu tej choroby, czyli chirurgów, onkologów klinicznych, chemioterapeutów, radioterapeutów oraz specjalistów wspomagających leczenie (psychoterapeuci, rehabilitanci, psycholodzy, itp.). Taka klinika zwykle współpracuje z zespołem diagnostów onkologicznych – lekarzy radiologów, patologów, itp. Podkreślmy, że tylko duży wyspecjalizowany zespół onkologiczny ma optymalne możliwości diagnostyczne i terapeutyczne. Jeśli zgłoszenie do specjalistycznej kliniki diagnostyki i leczenia raka piersi wynikło z samodzielnego wykrycia guza metodą dotykową – tutaj zostanie to zweryfikowane przy pomocy badania obrazowego, jakim jest wspomniana mammografia. Jeśli u chorej rak został już rozpoznany mammograficznie – to w specjalistycznym ośrodku mogą być przeprowadzone dodatkowe badania rezonansem magnetycznym piersi czy USG. Przede wszystkim jednak do postawienia ostatecznej diagnozy bezwzględnie konieczne jest wykonanie badania mikroskopowego próbki pobranej z guza lub ze zmiany podejrzanej. Istnieją różne metody pobierania tego materiału. Badanie cytologiczne polega na pobraniu przy pomocy igły niewielkiej liczby komórek z podejrzanej zmiany piersi, a następnie ich oceny pod mikroskopem przez doświadczonego lekarza patologa. Inną metodą jest pobranie z podejrzanej zmiany większego fragmentu tkanki za pomocą biopsji wykonywanej specjalną igłą. W przypadku małych zmian pobranie materiału do badania przeprowadzane jest pod kontrolą obrazu mammograficznego lub ultrasonograficznego. Dopiero na podstawie oceny mikroskopowej można ostatecznie potwierdzić (lub wykluczyć!) wykrycie raka oraz zidentyfikować jego rodzaj i inne cechy histopatologiczne.
Redakcja: Jakich metod leczenia może oczekiwać chora?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski W leczeniu raka piersi stosowane są metody miejscowe i ogólnoustrojowe. 1/ Metodami leczenia miejscowego są chirurgia i radioterapia. Obecnie dominuje tendencja do minimalizowania obszaru ciała objętego leczeniem. W miejsce amputacji piersi wraz z guzem i węzłami chłonnymi pachy - stosowane może być z takim samym skutkiem leczenie oszczędzające. Zabieg polega wówczas na usunięciu guza wraz z niezbędnym marginesem zdrowych tkanek. Większość piersi pozostaje niezmieniona. U wszystkich chorych na inwazyjnego raka piersi po leczeniu oszczędzającym istnieją wskazania do przeprowadzenia napromienienia pozostałej piersi. Leczenie oszczędzające dotyczy również pachowych węzłów chłonnych. Istnieją możliwości zidentyfikowania i usunięcia tego węzła do którego w pierwszej kolejności następuje spływ chłonnki z guza nowotworowego. W przypadku gdy w badaniu mikroskopowym w guzie tym nie stwierdza się przerzutów raka - brak jest wskazań do usuwania pozostałych pachowych węzłów chłonnych. 2/ W leczeniu ogólnym stosuje się chemioterapię i hormonoterapię. Chemioterapię lub hormonoterapie stosuje się w I, II i III stopniu zaawansowania, jako uzupełnienie miejscowych metod leczenia - chirurgii i radioterapii. 3/ Zasadą jest indywidualizacja terapii i wychodzenie naprzeciw oczekiwaniu pacjentek. Wybór indywidualnych metod terapii jest uzależniony głównie od stopnia zaawansowania nowotworu i jego postaci histopatologicznej. Ponadto zależy od ogólnego stanu zdrowia chorej, chorób współistniejących, stanu hormonalnego, wieku i preferencji chorej. Mastektomia, czyli radykalne usunięcie piersi nie już jedynym sposobem leczenia chorych w I i II stopniu zaawansowania. Warunkiem niezbędnym dla przeprowadzenia skojarzonego leczenia raka piersi są wysokie kwalifikacje lekarzy i dostępność do nowoczesnych metod diagnostycznych i leczniczych. Najlepsze wyniki leczenia uzyskiwane są w specjalistycznych klinikach ukierunkowanych bna diagnostykę i leczenie raka piersi.
Redakcja: Co ma decydujący wpływ na wynik leczenia?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Decydujący wpływ na wynik leczenia raka piersi ma stopień zaawansowania nowotworu w momencie podjęcia leczenia. Stąd najbardziej korzystnym czynnikiem rokowniczym jest jak najwcześniejsze wykrycie choroby. Jeśli rozpoznamy mammograficznie tzw. raka bezobjawowego, którego jeszcze nie da się wyczuć palcem – to wyniki leczenia są znacznie lepsze, niż u chorych z klinicznie wykrytymi nawet niewielkimi guzami wielkości ok. 1 cm. Długotrwałe zwlekanie z diagnozowaniem i leczeniem wykrytego w trakcie samokontroli raka - prowadzi do sytuacji, w której leczenie jest niezwykle utrudnione i mniej skuteczne. Rozpoznanie zaawansowanego nowotworu niestety nie rokuje dobrze. Należy jednak zdecydowanie podkreślić, że wszyscy chorzy niezależnie od zaawansowania nowotworu są leczeniu. Warto też zauważyć, że na efektywności terapii ma wpływ dobra organizacja leczenia, co na ogół wiąże się z istnieniem dużego zespołu lekarzy skoncentrowanych w jednym ośrodku a nie w rozproszeniu. Na końcu bardzo ważnym czynnikiem jest dostępność do różnego rodzaju nowatorskich technologii leczenia i nowoczesnych leków.
Redakcja. Jakich procedur leczniczych może spodziewać się pacjentka przy wczesnym wykryciu w mammografii przesiewowej tzw. nieinwazyjnego raku piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Dopowiedzmy że rak przedinwazyjny to taki, który nie wytworzył jeszcze naczyń krwionośnych i odżywia się przez dyfuzję substancji odżywczych. Rak tego typu jest zwykle ograniczony do niewielkiego guza, (do wielkości 1 cm) i nie może dać jeszcze przerzutów odległych. Raka nieinwazyjnego leczy się najczęściej miejscowym wycięciem zmiany, z oszczędzeniem piersi, z następową radioterapią. W niektórych bardziej zaawansowanych przypadkach wykonuje się . prostą amputacje piersi. Nie usuwa się regionalnych pachowych węzłów chłonnych.
Redakcja: Jakiego leczenia można się spodziewać, w przypadku wczesnej postaci inwazyjnego raka piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Do przypadków wczesnego inwazyjnego raka piersi zaliczane są chore w I lub II stopniu zaawansowania. Obecną tendencją terapii przy raku inwazyjnym w tym stopniu zaawansowania jest leczenie oszczędzające pierś, przy pomocy tzw. terapii skojarzonej. Polega ono na połączeniu kilku metod leczniczych: 1/ usunięciu guza z dostatecznie szerokim marginesem zdrowych tkanek; 2/ usunięciu regionalnych pachowych węzłów chłonnych; lub usunięcie jednego, wartowniczego węzła i usunięcie pozostałych jedynie wtedy gdy w węźle tym stwierdzono przerzuty raka 3/ pooperacyjnej radioterapii, która jest integralną częścią tej metody; 4/ zastosowaniu chemioterapii uzupełniającej (adjuwantowej). Alternatywą leczenia oszczędzającego jest radykalna amputacja piersi.
Redakcja: Czym jeszcze wyróżnia się leczenie oszczędzające pierś?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Podstawowy zabieg – oszczędzające leczenie chirurgiczne – polega na wycięciu miejscowym guza w granicach zdrowych tkanek, z niezbędnym marginesem. Ponadto zasadą staje się chirurgia oszczędzająca węzły chłonne. W tym ostatnim przypadku, ponieważ nie ma jeszcze nieinwazyjnej metody, która by wcześniej weryfikowała zainfekowanie rakiem węzły – do niedawna wycinano wszystkie tzw. regionalne pachowe węzły chłonne. Chociaż węzły te zbadane mikroskopowo po operacji mogły okazać się zdrowe! Dlatego obecnie stosuje się metodę wykrywania tzw. węzła wartowniczego i ograniczania tylko do niego koniecznego wycięcia chirurgicznego. W przypadku gdy w węźle tym nie stwierdza się przerzutów raka - brak jest wskazań do usuwania pozostałych węzłów chłonnych pachy. Warunkiem zastosowania tego typu leczenia jest istnienie w klinice wykwalifikowanego zespołu składającego się z radiologa, patologa, chirurga, radioterapeuty; konieczny jest też zakład medycyny nuklearnej. Co należy podkreślić - radioterapia stanowi zawsze integralną część leczenia oszczędzającego i należy ją zastosować u wszystkich chorych po leczeniu chirurgicznym. Cały gruczoł piersiowy napromieniany jest wiązką Co60 lub fotonami X. Leczenie promieniami powinno być rozpoczęte wkrótce po leczeniu chirurgicznym. Po leczeniu oszczędzającym wskazane jest systemowe leczenie uzupełniające chemiczne lub hormonalne. Celem tego leczenia jest zniszczenie potencjalnie istniejących mikroprzerzutów nowotworowych, jakie mogły powstać przed operacyjnym usunięciem raka. Ta uzupełniająca chemioterapia lub hormonoterapia (tzw. adjuwantowa) ma na celu zapobiegnięcie mikroprzerzutom raka do innych tkanek i narządów.
Redakcja: Czy są przeciwwskazania dla leczenia oszczędzającego pierś?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Tak. Zastosowanie tej metody leczenia wymaga spełnienia kilku warunków. Po pierwsze zaistnienia możliwości usunięcia guza z dostatecznymi marginesami wycięcia ze zdrowej tkanki oraz osiągnięcia dobrego efektu kosmetycznego po usunięciu zmiany. Po drugie, od braku tzw. bezwzględnych przeciwwskazań, jakimi są rozległe mikrozwapnienia, wnowa raka, przebyte uprzednio napromienianie obszaru piersi i tzw. względnych przeciwwskazań, jakimi są duży guz pierwotny ciąża i kolagenozy. Do przeciwwskazań względnych należy zaliczyć przewidywany zły efekt kosmetyczny.
Redakcja: Czego pacjentka może oczekiwać, jeśli z jakichś względów nie można przeprowadzić leczenia oszczędzającego pierś?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Wówczas konieczna jest radykalna amputacja piersi - tzw. pierwotnie radykalna mastektomia. Ten zabieg jest wskazany u chorych na raka piersi w stopniu I lub II, które nie zostały zakwalifikowane do leczenia oszczędzającego. Przeciwwskazaniami do mastektomii są: wysokie zaawansowanie choroby, czyli rak piersi w IIIB (IIIA) lub IV stopniu klinicznego zaawansowania, szybki wzrost nowotworu, obrzęk przedramienia i przeciwwskazania do wykonania znieczulenia ogólnego.
Redakcja: Jaka jest szczególna rola leczenia cytostatycznego, czyli tzw. chemioterapii w leczeniu raka piersi?
Doc. dr n. med. Tadeusz Pieńkowski Leczenie systemowe, czyli klasyczna chemioterapia, hormonoterapia i leczenie biologiczne odgrywa bardzo ważną rolę. Metody te znajdują zastosowanie we wszystkich stopniach zaawansowania raka piersi. U chorych na wczesnego raka piersi stosowane są jako leczenie uzupełniające. Kwalifikacja do leczenia uzupełniającego następuje na podstawie analizy czynników prognostycznych opisanych w badaniu histopatologicznym. Leczenie należy rozpocząć możliwie wcześnie po operacji. W przypadku chorych na miejscowo zawansowanego raka w stopniu IIIB metody chemioterapii stosowane są jako leczenie indukcyjne, przedoperacyjne. Jak już wspomnieliśmy, u chorych na inwazyjnego raka piersi w I II i w IIIA stopniu zaawansowania - chemioterapia ma na celu zniszczyć potencjalne wczesne mikroprzerzuty. U chorych na miejscowo zaawansowanego raka - po wstępnej chemioterapii istnieje możliwość radykalnego leczenia chirurgicznego. Leczenie systemowe jest podstawową metodą stosowaną u chorych na uogólnionego raka piersi. Umożliwia ona złagodzenie dolegliwości spowodowanych przerzutami i pozwala na wydłużenie życia. Obecnie zasadą jest stosowanie programów terapii złożonych z dwóch lub trzech działających leków, W większości przypadków jest to znacznie skuteczniejsze od monoterapii. Odpowiednio dobrane cytostatyki hamują zwykle różne fazy podziału szybko namnażających się komórek rakowych, czym wzajemnie wspomagają swe działanie.
Redakcja: Chore bardzo obawiają się chemioterapii ze względu na działania niepożądane? Czy słusznie?
Najczęstszymi powikłaniami chemioterapii są nudności, wymioty, wypadanie włosów, zwiększenie ryzyka infekcji, zaburzenia miesiączkowania lub wcześniejsza menopauza. Objawy te są jednak bardzo indywidualne. Istnieją leki które zapobiegają wymiotom. Powinny one być podawane przed leczeniem. W przypadku dużego ryzyka wystąpienia granulopenii wskazane jest podawanie leków stymulujących wzrost tych białych krwinek. W każdym przypadku leczenie jest zaplanowane i prowadzone tak aby uniknąć wystąpienia poważnych objawów niepożądanych. Nadmierne nasilenie objawów stanowi wskazanie do zmiejszenia dawek leków, wydłużenia przerw między cyklami leczenia lub do jego zaprzestania.
Redakcja: Poza chemioterapią adjuwantową stosuje się też tzw. leczenie hormonalne. Jaki jest cel tego leczenia?
U chorych, u których w komórkach raka stwierdzono występowanie receptorów estrogenowych lub progestagenowych, wskazane jest po zakończeniu leczenia cytostatycznego zastosowanie leczenia hormonalnego. W przypadku chorych na uogólnionego raka piersi dodatkowo za stosowaniem hormonoterapii przemawia: wolna dynamika przebiegu choroby, długi czas wolnym od choroby, przerzuty w tkankach miękkich, kośćcu, narządach miąższowych, przeciwwskazania do chemioterapii, podeszły wiek. Leczenie to jest mniej toksyczne niż chemioterapia oraz umożliwia osiągnięcie długotrwałych okresów zahamowania choroby nowotworowej – czyli jej remisji.
Redakcja: Jakie wskazania przekazałby Pan chorym po podstawowych zabiegach leczniczych u których nastąpiło cofnięcie się choroby?
Celem leczenia jest nie tylko osiągnięcie trwałej remisji choroby, ale i przywrócenie chorym poczucia pełnej sprawności i szansy osiągnięcia dobrej jakości dalszego życia. Dlatego zalecamy po zabiegach chirurgicznych odpowiednią fachową rehabilitację ruchową, poradnictwo psychoterapeutyczne, itp. Prawidłowo leczony pacjent może dzięki tego typu wsparciu normalnie funkcjonować w społeczeństwie, w tym także w pracy zawodowej. Nie do przecenienia dla efektywnej rehabilitacji zdrowotnej i powrotu do normalnego życia jest wsparcie ze strony rodziny i przyjaciół.
Oprac. red. eom
linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.