Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Emila, Wawrzyńca Środa 14. Listopada 2018r
Leki związane z chorobą
Guz chromochłonny - przyczyna nadciśnienia?
Nadciśnienie tętnicze – jedna z najczęstszych chorób XXI wieku – może mieć nietypową przyczynę. Dzieje się tak, gdy powodem zwyżek ciśnienia jest guz rdzenia nadnerczy –tzw. pheochromocytoma. Szybkie rozpoznanie, a następnie chirurgiczne usunięcie zmiany prowadzi zwykle do pełnego wyleczenia i zapobiega powstawaniu groźnych dla życia powikłań.
Nadciśnienie tętnicze – jedna z najczęstszych chorób XXI wieku – może mieć nietypową przyczynę. Dzieje się tak, gdy powodem zwyżek ciśnienia jest guz rdzenia nadnerczy –tzw. pheochromocytoma. Szybkie rozpoznanie, a następnie chirurgiczne usunięcie zmiany prowadzi zwykle do pełnego wyleczenia i zapobiega powstawaniu groźnych dla życia powikłań.
Schorzenie to jest dość rzadkie, występuje bowiem u 0,5-1,0 proc. osób z nadciśnieniem. Istota choroby polega na rozmnażaniu się specyficznych komórek, które produkują w sposób niekontrolowany dwie substancje regulujące ciśnienie – noradrenalinę i adrenalinę. Obfite wytwarzanie adrenaliny powoduje m.in. gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego krwi.
Gdzie zlokalizowany jest guz?
Zwykle miejscem lokalizacji pheochromocytomy są nadnercza - małe gruczoły umiejscowione powyżej nerek, które wytwarzają ważne dla życia hormony. (Kortykosterydy, powstające w korze – zewnętrznej części nadnerczy, oraz wspomniane już adrenalina i noradrenalina, wytwarzane przez rdzeń – wewnętrzną cześć gruczołu.) Niekiedy komórki wytwarzające adrenalinę i noradrenalinę mogą się lokować w innych miejscach organizmu, zwłaszcza w jamie brzusznej.
Jaką rolę pełni w ustroju pełni adrenalina i noradrenalina?
Adrenalina i noradrenalina biorą udział nie tylko w regulacji ciśnienia tętniczego krwi, ale i w regulacji czynności serca oraz napięcia mięśni gładkich oskrzeli i przewodu pokarmowego, działając na narządy za pośrednictwem receptorów alfa i beta. Hormony te wpływają również na wydzielanie insuliny, gospodarkę lipidową i przemianę materii. Dodatkowo, łącznie z innymi hormonami, np. kortyzolem, są wydzielane w warunkach stresu, mobilizując organizm do obrony.
Jakie są objawy guza chromochłonnego?
Objawy chorobowe powodowane przez pheochromocytomę mogą być różne. Dolegliwości mają zwykle charakter napadowy, co wiąże się z okresowym wyrzutem hormonów przez guz. W czasie napadu dochodzi do gwałtownej zwyżki ciśnienia tętniczego krwi z towarzyszącymi potami, drżeniem palców, silnym biciem serca, niepokojem i bladością. Objawy mogą być bardzo nasilone lub umiarkowane.
Jak przebiegają napady choroby?
Napady występują z różną częstością, zmienny jest również czas ich trwania. Cechą charakterystyczną są ortostatyczne spadki ciśnienia – tj. zmniejszenie się ciśnienia przy zmianie pozycji z siedzącej lub leżącej na stojącą. Objaw ten nie występuje u chorym z samoistnym nadciśnieniem tętniczym, nie przyjmujących leków obniżających ciśnienie.
Czy nieleczony guz choromochłonny zagraża powikłaniami?
Tak, nadmiar adrenaliny i noradrenaliny prowadzi do zaburzeń metabolizmu glukozy. Hormony te hamują wytwarzanie insuliny, nasilają rozpad glikogenu w wątrobie, zwiększają wątrobowe wytwarzanie glukozy i zmniejszają tkankowe zużycie glukozy. Te zmiany metaboliczne powodują, że guzom rdzenia nadnerczy w 40 proc. przypadków towarzyszy utajona lub jawna cukrzyca, niekiedy wymagająca stosowania insuliny. Usunięcie guza prowadzi zwykle do jej ustąpienia.
Czym zagraża nierozpoznana choroba?
U chorych z długo nie rozpoznanym guzem dochodzi do powstania wtórnych powikłań w układzie sercowo-naczyniowym i innych narządach, związanych z nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami metabolicznymi. Dlatego bardzo ważne jest jak najszybsze rozpoznanie i zastosowanie leczenia – przeprowadzenie zabiegu po przygotowaniu chorego odpowiednimi lekami do operacji.
Jak weryfikujemy objawy wskazujące na pheochromocytomę?
Przy występowaniu typowych objawów rozpoznanie guza nie stwarza trudności. Niezbędne jest określenie w dobowej zbiórce moczu ilości kwasu migdałowego i wanilinomigdałowego – metabolitów adrenaliny i noradrenaliny oraz wykonanie badań obrazowych, w pierwszej kolejności ultrasonografii (usg) jamy brzusznej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na nadnercza. Jeżeli w usg nie uda się uwidocznić zmiany, trzeba wykonać badanie scyntygraficzne z użyciem znacznika, który gromadzi się w komórkach chromochłonnych, z których zbudowane są guzy rdzenia nadnerczy i innych części układu współczulnego. Badanie ze znacznikiem ma szczególne znaczenie, gdy guz rdzenia jest mały. W dalszym uściślaniu diagnozy stosuje się tomografię komputerową i rezonans magnetyczny.
Jak chory jest przygotowywany do operacji?
Przed operacją niezbędne jest podanie leków blokujących receptory alfa i beta. Bez odpowiedniego przygotowania takimi lekami nie można przeprowadzać zabiegu, gdyż podczas operacji dochodzi czasem do uwolnienia dużych ilości hormonów z usuwanego guza. Zablokowanie receptorów, na które oddziaływają adrenalina i noradrenalina, zapobiega groźnym powikłaniom wywołanym gwałtownym wzrostem ciśnienia tętniczego krwi.
Uwagi i zalecenia końcowe
Nieleczone nadciśnienie tętnicze jest groźną chorobą. Bywa przyczyną wielu powikłań, prowadząc do udarów mózgu, zawału serca i niewydolności nerek. Po 40. roku życia kontrolę ciśnienia należy przeprowadzać przynajmniej raz w roku. A przy stwierdzonych granicznych wartościach ciśnienia - ciśnienie skurczowe 140, a rozkurczowe 90 mm Hg - częściej, gdyż wysokie ciśnienie nie zawsze daje dolegliwości. Choć guzy typu pheochromocytoma są rzadkie, nie należy się dziwić, gdy lekarz, stwierdziwszy wysokie ciśnienie, kieruje pacjenta na badania, w tym usg nerek. Badanie to umożliwia wykrycie niektórych przyczyn nadciśnienia tętniczego, w tym pheochromocytomy.
koniec
Oprac. mgr Edward Ozga Michalski
Konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.