Przychodnia.pl
Piątek 18. Sierpnia 2017r
Heleny, Ilony
linki sponsorowane, reklamy

Leczenie zaparcia dietą
 

Jeśli w tygodniu liczba oddanych stolców jest mniejsza niż 3 mamy zaparcie
Rozpoznając zaparcie ustalmy jego przyczynę. Najczęściej jest to utrwalony fizjologicznie nawyk powstrzymywania się od defekacji* lub/i dieta uboga w błonnik roślinny. Przyczyną zaparcia mogą być również choroby i starcze zmiany degeneracyjne narządów wydalania, zwłaszcza jelita grubego i odbytu, jak też działania niepożądane leków.

*Więcej o zaparciach nawykowych, zwanych czynnościowymi w art. Przyczyny zaparć.

Kiedy rozpoznamy przyczynę zaparcia możemy zastosować jedną lub kilka z poniższych metod terapii zaparcia: [2a]
1. Dietą bogatą w błonnik oraz wodę, z włączeniem probiotyków, prebiotyków,itp.
2. Terapię preparatami aptecznymi – najczęściej z roślin zawierających błonnik
3. Terapię psychologiczną, np. ćwiczenia usprawniania defekacji;
4. Operację chirurgiczna (stosuje się najrzadziej).

TERAPIA ZAPARCIA DIETĄ BOGATĄ W BŁONNIK I WODĘ
 

Własności błonnika pokarmowego (włóknika roślinnego) przeciwdziałające zaparciu:
- niestrawność włóknika generuje dużą hydrofilną masę kału
- zdolność wchłaniania i pęcznienia od wody (hydrofilność) zmiękcza stolec
- wytwarzanie żeli i śluzów ułatwia wydalenie stolca
- zdolność wywoływania skurczów perystaltycznych jelita, które wydalają stolec

Masz 50% błonnika pokarmowego w suchej masie kału – nie masz zaparcia! [1,2,5]
Optymalny fizjologicznie skład wydalanego kału to ok. ¾ wody i ¼ składników stałych – tzw. suchej masy. W tej suchej masie kału najbardziej pożądanym fizjologicznie składnikiem jest niestrawny błonnik pokarmowy. Włóknika roślinnego powinno być ok. 40% oraz 10% niestrawnych białek roślinnych i białek złuszczonego nabłonka jelitowego.

Z jakich składników składa się błonnik pokarmowy
Najwięcej w błonniku pokarmowym jest włókna roślinnego. Tworzą go głównie substancje z żyłek liści oraz ze ścian komórkowych nasion, owoców, kory. Ze względu na zwalczanie zaparcia nas interesuje najbardziej podział na składniki błonnika rozpuszczalne i nierozpuszczalne w wodzie. Nierozpuszczalnymi składnikami błonnika są już wspomniana celuloza oraz hemicelulozy, lignina, itp. Pozostałe składowe błonnika są częściowo lub całkowicie rozpuszczalne w wodzie. Są to: pektyny, śluzy roślinne, inulina, beta-glukany, gumy, stachioza, rafinoza, tzw. oporna skrobia.

Fenomen koloidów i żeli powstałych z błonnika rozpuszczonego w wodzie
Błonnik rozpuszczalny w wodzie to mp. pektyny, śluzy, inuliny, beta-glukany, itd. Te polisacharydy tworzą z wodą żelowate koloidy. Woda samoczynnie wypełnia obficie mikro-struktury polisacharydów. Potocznie określamy to „pęcznieniem” nawodnionej żelowej masy. Chłonność wody polisacharydów jest tak dużą, ża objętość struktury koloidu lub żelu znacznie się zwiększa, wobec stanu wyjściowego. Co ciekawe – rozdrobnienie tych substancji w wodzie jest tak duże, że mieszanina sprawia wrażenie jednorodnej. Stolec obfitujący w nawodnione cząstki koloidu lub żelu staje się plastyczny, śliski a przez to łatwy do wydalenia, czyli defekacji.

Najbardziej pęcznieją od wody pektyny, inulina, beta-glukany, śluzy, itp.
Pektyny, śluzy, ligniny, inulina, beta-glukany, itp. składniki błonnika rozpuszczalnego nie są wchłaniane w jelicie człowieka. W obecności jelitowej wody ulegają hydrolizie tworząc żelowate koloidy. Koloidy wiążą duże ilości wody i niełatwo ją oddają. Przykładowo polisacharydy ze 100 g otrąb zbożowych zwiążą blisko pół litra wody! Wskutek tego wytworzony przez nie koloidowy żel zwiększa objętość aż o 500%! Generalnie błonnik rozpuszczalny pęcznieje w środowisku wodnym jelita cienkiego tworząc żele o dużej lepkości. Cechę wchłaniania wody potęguje mechaniczne rozdrobnienie produktów roślinnych (ziaren, korzeni, włókien, itp) zawierających w/w składniki, jak też ich obróbka cieplna – gotowanie, prażenie, suszenie, itp.

Pęcznienie błonnika od wody inicjuje skurcze perystaltyczne jelita;
Gwałtowne pęcznienie od wody żelowatych polisacharydów wywołuje napór na ścianki jelit, co zwiększa ich ukrwienie. Efekt ukrwienia mogą potęgować antrazwiązki działające drażniąco na ścianki jelita, co pobudza ruchy motoryczne jelita (tzw. skurcze perystaltyczne) przesuwające resztki pokarmowe i przyspiesza wydalanie niestrawnych resztek pokarmowych. Efektem jest wypróżnienie, czyli defekacja. [2,3]

Śluzy mają działanie zmiękczające i poślizgowe
Śluz roślinny to lepki galaretowaty roztwór substancji organicznych. Występuje licznych roślinach takich jak zboża, warzywa i owoce. Najwięcej jest ich w otrębach zbożowych (owsianych, pszennych, żytnich, itp), w siemieniu lnianym, rzeżusze, chlebie świętojańskim. [2,3,4,10]

Uwaga! W zapobieganiu zaparciu pomaga obfite nawodnienie diety [5,6]
Ściany jelita grubego działają jak pompy odwadniające. Mogą odprowadzić z kału aż do 90% wody! Przy niedoborze płynów w diecie takie odwodnienie, może stać się przyczyną zaparcia. Toteż średnio w ciągu doby powinniśmy wypić ok. 30 do 45 ml wody na każdy kilogram masy swego ciała. Powinniśmy też różnicować dobowe spożycie wody zależnie od skali wysiłku fizycznego, wysokości temperatury, jak też stopnia wilgotności, czy nawet siły wiatru. Przykładowo w temperaturze 5-20C osoba o masie ciała 50 kg potrzebuje zwykle od 1,5-2 litrów wody na dobę, zaś maratończyk wadze 80 kg biegnący w tropikalnej temperaturze potrzebuje w tym samym czasie blisko 10 litrów wody. to ok. 1.5 – 2 litrów płynu na dobę. 1,5 litra to w przeliczeniu na szklanki to 7– 8 . Najlepiej jeśli pijemy czystą przegotowaną wodę, lub jeszcze lepiej – mineralną, niegazowaną, zawierającą deficytowe jony magnezu, cynku, itp.. Dodajmy, że drugim koniecznym warunkiem zapobiegającym odwodnieniu treści kałowej w jelicie grubym jest zawarcie w codziennej diecie odpowiedniej ilości hydrofilnego błonnika pokarmowego.

DOMOWE RECEPTY NA ZAPARCIE
 

Źródła błonnika roślinnego w codziennej diecie
Najwięcej niestrawnego błonnika nierozpuszczalnego, czyli celulozy, hemicelulozy, ligniny występuje w łuskach ziaren owsa, jęczmienia, żyta, pszenicy, kukurydzy, lnu, fasoli, grochach i innych nasionach oraz w skórkach jarzyn i owoców. W miąższu owoców znajdują się mniejsze ilości błonnika nierozpuszczalnego. Najprostsza recepta dietetyczna na zatrzymanie wody w jelitach i tzw. „luźny stolec” to spożywanie możliwie dużo błonnika. Przykładowo 100 g błonnika z ziemniaków wiąże w jelicie 40 g wody; zaś 100 g marchwi lub jabłek – już aż 70 g wody.

Źródła naturalne błonnika w pokarmie: (liczba gramów błonnika w 100 gramach produktu):
Otręby pszenne – 42,
Czerwona fasola – 25,
Zarodki pszenne – 14
Płatki żytnie – 11,6
Płatki jęczmienne - pszenne – 9,6-10,1
Płatki owsiane – 6,9
Chleb żytni pełnoziarnisty – 6,1
Ryż brązowy – 8,7
Ryż biały – 2,4
Ziarno żyta, ziarno pszenicy – 8,5-8,9
Muesli – 8-9,
Wiórki kokosowe – 21,1
Migdały – 13,
Suszone figi – 12,
Suszone jabłka, morele – 10.
Porzeczki, jeżyny, maliny – 7,
Rodzynki, zielony groszek – 6,
Jabłka, korzeń selera, pietruszka – 5,
Marchew – 3,6
Mak – 20,
Biała fasola, groch – 15,
Brukselka – 5,4
Suszone brzoskwinie – 14,
Soja, suszone śliwki – 16,

Osobom którym zaczyna zagrażać zaparcie zaleca się profilaktycznie produkty zawierające duże ilości błonnika, popite dużą objętością wody:
- susz ze śliwek kalifornijskich, moreli, fig itp. rozmiękczonych w wodzie
- płatki owsiane, jęczmienne, żytnie lub rozmielone w maszynce do kawy ziarna owsa, jęczmienia, pszenicy, żyta a zwłaszcza ich otręby popijane obficie wodą
- nasiona lnu zmielone i zmacerowane wodą pęcznieją i wydzielają duże ilości śluzu, czym zapobiegają zaparciom.

Proponowana codzienna dieta przeciwzatarciowa dla osoby o wadze ok. 70-80 kg.
- spożycie minimum 2 litrów niegazowanej wody dziennie,
- na czczo 5-7 śliwek kalifornijskich, brzoskwiń, moreli, itp.
- przed każdym posiłkiem wypijanie 1 szklanki przegotowanej ciepłej wody
- wprowadzenie 5-6-7 posiłków małych objętościowo,
- na drugie śniadanie i podwieczorek spożywanie owoców, jak też generalnie między posiłkami spożywanie owoców,
- spożywanie około 30 dag jarzyn dziennie (brokuły, buraki, surowa marchew, inne),
- ograniczenie spożycia niskobłonnikowych ziemniaków, ryżu, pieczywa – a zastąpienie ich kaszami gruboziarnistymi (gryczaną, jęczmienną, jaglaną, itp.)
- spożywanie możliwie dużo warzyw surowych i gotowanych,
- jako podwieczorek lub ostatnie danie dnia – 2 łyżki otrąb najlepiej namoczonych w wodzie lub jogurcie,
- zakaz kładzenia się spać bezpośrednio po posiłku (ostatni posiłek między 18-19, potem ewentualnie płyny i owoce).
Nie bez znaczenia dla motoryki jelita grubego jest wzmożenie ruchliwości – np. codzienne spacery, jazda na rowerze, pływanie, uprawianie sportów zespołowych, itp.

Recepta przeciw zaparciu z otrąb pszennych, owsianych, itp.
Zaleca się spożywanie 16 - 20 g nieoczyszczonych otrąb, w postaci np. 2 - 3 łyżeczek od herbaty zmieszanych z owocami lub pożywanych trzy razy dziennie przetworów zbożowych. Należy jednak pamiętać o popijaniu otrąb dużą ilością wody, gdyż inaczej stolec będzie zbyt odwodniony i może tylko niekorzystnie podrażnić jelita. Zauważmy, że 100 g otrąb zatrzymuje w jelicie aż 450 g wody! W dobrego nawodnienia otrąb zapobiega to również wzdęciom i innym objawom dyspeptycznym.

Recepta przeciw zaparciom na bazie nasion lnu:
Najlepiej zmiażdżyć nasiona lnu (mogą być ziarna zbóż) - np. w maszynce do mięsa czy młynku do kawy. Codziennie należy spożywać dwie – trzy łyżki stołowe zmiażdżonych nasion. Można je wsypać do zupy mlecznej lub jarzynowej, posypać kanapkę z serem, wymieszać jogurtem, dodać do surówki. Trzeba pamiętać przy tym o piciu większej ilości płynów. (przynajmniej 2 szklanki). Zwłaszcza gdy stosujemy nasiona lnu, które nie rozrzedzone wodą mogą zbijać się w grudki i stać się bezużyteczne lub wręcz szkodliwe. Dobrze jest podzielić dzienną dawkę np. na trzy porcje – rano, w południe i na wieczór.1*

Jak nasiona lnu działają na jelita?
Nasiona lnu, zwłaszcza rozdrobnione chłoną wodę i wskutek tego silnie pęcznieją. Dotarłszy do jelita grubego absorbują dużo wody, czyniąc masę resztkową bardziej miękką i łatwiejszą do wydalenia. Wydzielają też obficie śluz, co nadaje stolcowi i jelitu własności poślizgowe. Dla ludzi w podeszłym wieku, gdy ich jelita stają się już „leniwe”, spożywanie rozdrobnionych nasion lnu ma dodatkowy walor – pobudza perystaltykę, czyli skurcze jelita wydalające stolec. Substancje roślinne z nasion lnu, zwłaszcza jego łuski delikatnie drażnią ścianki jelita grubego – wywołując robaczkowe, czyli skurcze służące wydalaniu stolca.

Zasady preparacji nasion lnu
Uwaga: Użyte nasiona lnu powinny być świeżo zmiażdżone w mikserze! Gdyż po rozdrobnieniu lnu nie możnego przechowywać. Pod wpływem tlenu, światła i wyższych temperatur niektóre cenne związki czynne szybko ulegają degradacji. Nie poleca się „męczenia” nasion lnu przez ich prażenie mające na celu zniszczenie pewnych szkodliwych związków. Szkodliwe związki zawierają jedynie niedojrzałe nasiona. Ponadto nasze odmiany lnu są tak wyselekcjonowane, by tych związków miały jak najmniej. Tymczasem wysoka temperatura w trakcie prażenia powoduje degradację oleju lnianego.
W przypadku drażliwości jelit w reakcji na dodatki błonnikowe do diety (otręby, ziarna lnu, czy pieczywo pełnoziarniste) lub absmaku do tych produktów należy stosować specjalistyczne preparaty błonnikowe.

Proste ćwiczenie psychiki dla przeciwdziałania zaparciu nawykowemu
Obowiązkowe jest nieustanne ćwiczenie odruchu defekacyjnego, czyli pozytywnego reagowania na sygnał do defekacji. Jeśli nasz mózg odbiera sygnał nerwowy informujący o konieczności defekcji, to nie powstrzymujmy się zbyt długo od wpróżnienia czekając na najlepszy moment. Takie stale powstrzymywanie się od defekcji – w pracy, czy na ulicy – jest przyczyną zaniku sygnałów nerwowych informujących o potrzebie wypróżnienia. A to oznacza kłopotliwą przypadłości – zaparcie nawykowe. Nie bez znaczenia dla poprawy motoryki jelita grubego i zapobiegania zaparciu jest wzmożenie ruchliwości – np. codzienne spacery, jazda na rowerze, pływanie, uprawianie sportów zespołowych, itp.

Piśmiennictwo
  1. [1] Żyjmy zdrowiej dzięki ziołom – Barbara i Peter Theiss, wyd. Natur Produkt 1992 r
  2. [2] Zaparcia nawykowe; Domowy poradnik medyczny; PZWL, 1993 r. s 522
  3. [3] Dieta bogatoresztkowa – definicja, korzyści i normy w pediatrii. Łukasz Dembiński, Aleksandra Banaszkiewicz, Andrzej Radzikowski. „Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka”. 12, s. 139-145, 2 2010. ISSN
  4. [4] 48, 5 1997. 
  5. [5] Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych – Hanna Kunachowicz, Irena Nadolna, Beata Przygoda, Krystyna Iwanow; wyd. Instytut Żywności i Żywienia;
  6. [6] Żywieniowe i funkcjonalne właściwości błonnika pokarmowego Barbara Lasota - www.nutrilife.pl/index.php?art=151
  7. [7] Żywność wygodna i żywność funkcjonalna; Franciszek Świderski i inni -Wydawnictwo Naukowo-Techniczne - Warszawa 2003, wyd.3
  8. [8] Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL. Warszawa; B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów farmacji. PZWL. Warszawa
  9. [9] www.Medycyna Praktyczna; mp.pl Gastrologia Zaparcia czynnościowe - autor: dr n. med. Anna Mokrowiecka
  10. [10] www.Medycyna Praktyczna; mp.pl; Co to jest błonnik pokarmowy, czy go potrzebuję? Autor: dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska
  11. [11] Włókno pokarmowe w żywieniu człowieka - Elżbieta Bartnikowska.. Część I. „Przemysł spożywczy”. 51, s. 43-
Oprac. mgr Edward Michalski
linki sponsorowane, reklamy

2906
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Lecznicza woda serio? Jest to zwykła woda, która ma nieco więcej minerałów ottt nic więcej. ...zdrowamadzia     6934

Ciężko stwierdzić jaki dokładnie jest to rodzaj bólu. Jeżeli początki jakiegoś zwyrodnieniowego to lepiej sobi ...zdrowamadzia     1341

Niestety alergię lubią często pojawiać się naglę, w dzieciństwie zmagałam się z alergią na kurz, a j ...zdrowamadzia     3464

Też miałem podobny problem, jednak po jakimś czasie po prostu zniknął. Zupełnie nie wiem czemu, ale nie będę n ...alan437     3464

Z włosami to wszystko zależy od genów, hormonów. Też mam ten problem i kiedyś moja fryzjerka powiedziała mi o prepa ...zacharczuk1     78184

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Bakterie probiotyczne i probiotyki w profilaktyce zaparcia
-Bóle brzucha w zespole jelita drażliwego
-Biegunki w zespole jelita drażliwego
-Clostridium perfringens wywołuje biegunki i zakażenia ran
-Czerwonka choroba brudnych rąk
-Czy już mamy zaparcie?
-Gronkowiec lubi lody i kremówki
-Jak działa zdrowe jelito grube?
-Leczenie zaparcia dietą
-Leczenie zespołu jelita drażliwego
-Leki psychotropowe w terapii zespołu jelita drażliwego
-Lodówkowa bakteria – listeria monocytogenes
-Nadwrażliwość trzewna a zespół jelita drażliwego
-Niebezpieczna pałeczka okrężnicy - Escherichia coli
-Objawy zespołu jelita drażliwego
-Okoliczności mające wpływ na leczenie zespołu jelita drażliwego
-Przyczyny zaparć
-Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego
-Salmonella enteritidis ukrywa się w jajkach
-Zabójcza botulina, czyli jad kiełbasiany
-Zakażenie pokarmowe bakterią Campylobacter
-Zaparcia w zespole jelita drażliwego
-Zaparcie z niedoboru błonnika
-Zaparcie z odwodnienia stolca
-Zasady dietetyczne w zespole jelita drażliwego
-Zwiastuny choroby
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.