Przychodnia.pl
Niedziela 26. Lutego 2017r
Aleksandra, Mirosława
linki sponsorowane, reklamy

Przyczyny zaparć
Przyczyną zaparć mogą być wady, dysfunkcje i choroby jelita grubego, odbytu oraz innych narządów uczestniczących w wydalaniu kału. Najczęściej zaparcia są wywołane tzw. czynnikiem psychicznym. Jest nim utrwalony nawyk powstrzymywania się od wydalenia stolca. Wówczas mówimy, że jest to zaparcie czynnościowe. Niedocenianą przez lekarzy klinicystów przyczyną zaparć jest współczesna dieta pozbawiona błonnika pokarmowego.

Bańka odbytnicy jest tymczasowym zbiornikiem gromadzącym masy kałowe.
Każdy kolejny posiłek skutkuje przesuwaniem się treści pokarmowej w kierunku odbytnicy. (rys. 1) Napływający kał coraz mocniej rozciąga jej ściany, czym podrażnia specyficzne receptory w jej ścianie. Podrażnienie tych receptorów odbytnicy rejestruje ośrodek nerwowy w części krzyżowej rdzenia kręgowego. Na skutek rozciągania ścian odbytnicy dochodzi do podrażnienia receptorów czuciowych, co odczuwamy jako „parcie na stolec”.

Rys. 1
Odbytnica, odbyt oraz mięśnie zwieracza zewnętrznego i wewnętrznego

Automatyzm wypróżniania kału
W momencie podjęcia świadomej decyzji o wydaleniu stolca bodziec nerwowy rozluźnia skurcz mięśni zwieracza wewnętrznego odbytu, a następnie również zwieracza zewnętrznego odbytu. Otwiera to kanał odbytu dla wydalenia kału. Równoczesne skurcze mięśni jelita wypychają masy kałowe na zewnątrz. W wyparciu kału bierze też udział tzw. tłocznia brzuszna.

Automatyzm wypróżniania może się zablokować z wielu przyczyn
Przyczyną niezdolności wydalania stolca mogą być dolegliwości i choroby jelita grubego i odbytnicy lub nawyk blokujący wypróżnienie. Ta ostatnia przyczyna ma miejsce wtedy, kiedy za często hamujemy świadomie wypróżnienie wtedy kiedy to konieczne, np. z powodu braku toalety lub czasu na defekację. Bodziec psychiczny blokujący wypróżnienie przywraca silny skurcz mięśnia zwieracza zewnętrznego i wypróżnienie staje się zablokowane. Jeśli psychicznej blokady wypróżnienia często używany – skurcz zwieracza może się utrwalić, jako automatyzm nawyku. Mówimy wówczas o zaparciu nawykowym lub czynnościowym.

CO OZNACZA TERMIN – „ORGANICZNA PRZYCZYNA ZAPARCIA”? [7,5]
Organiczna przyczyna zaparcia oznacza niesprawność narządów bezpośrednio odpowiedzialnych za czynności wydalania stolca – mięśni okrężnych jelita grubego, a zwłaszcza odbytu i odbytnicy oraz mięśni tłoczni brzusznej wspomagających wydalanie kału. Najczęstszymi przyczynami dysfunkcji tych narządów mogą być choroby wyniszczające, leżący i siedzący tryb życia, niewłaściwa dieta, itp.

Najczęstsze przejawy dysfunkcji organicznych powodujących zaparcia:
a) osłabieniem siły mięśni tłoczni jelitowej i brzusznej oraz mięśni krocza;
b) rozszerzeniem jelita grubego wrodzonym lub nabytym (przez np. częste lewatywy);
c) choroby układu nerwowego (wiąd rdzenia, guzy ogona końskiego, itp.);
d) choroby blokującymi drożność całych jelit – np. nowotwory, choroby zapalne prowadzące do zwężeń (choroby ziarniniakowe, choroba Leśniowskiego Crohna, gruźlica, kiła, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i popromienne zapalenia jelit, itp.).

ZAPARCIE CZYNNOŚCIOWE
 

Czym jest zaparcie czynnościowe zwane też nawykowym? [3,5,6,7]
Niektórzy, nie zdając sobie z tego sprawy, unikają oddawania stolca w czasie rannych przygotowań do wyjścia do pracy, w samej pracy, w podróży i w innych okolicznościach. Człowiek potrafi bowiem czasowo tłumić sygnały nerwowe rozluźniające zwieracze odbytu. Korzystając z tej możliwości zbyt często można doprowadzić do utraty zdolności odczuwania parcia na stolec przez receptory czuciowe w odbytnicy. W konsekwencji prowadzi to do zaniku odruchu rozluźnienia zwieracza odbytu. A to skutkuje przewlekłym skurczem zwieraczy blokującym wydalanie kału. Takie częste świadome powstrzymywanie się od wypróżnień jest utrwalane przez układ nerwowy organizmu, jako automatyzm. Mamy zaparcie nawykowe.

Różne przyczyny zaparcia czynnościowo nawykowego
Przyczyną nawyku powstrzymywania sygnału do wypróżnienia może być np. wadliwa pozycja podczas defekacji, ból defekacyjny wywołany żylakami odbytu, szczeliną odbytu, itp. Przyczyną zaparcia czynnościowego może być nieregularność posiłków zaburzająca naturalny dobowy rytm pracy jelit.

Choroby mogące wywołać zaparcie nawykowe: [7]
- neurologiczne, m.in. obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego (np. neuropatia cukrzycowa, choroby naczyniowe mózgu, choroba Parkinsona),
- endokrynologiczne (np. niedoczynność tarczycy, przysadki, nadczynność przytarczyc),
- metaboliczne (w mocznicy),
- tkanki łącznej (np. twardzinie układowej)
- depresje
W takich zdiagnozowanych przypadkach chorobowych leczenie zaparcia wymaga uprzedniego leczenia choroby, która go wywołuje.

Zapobieganie blokadom odruchu wypróżnienia
Akt defekacji (wypróżnienia) jest pod kontrolą mózgu, rdzenia kręgowego oraz ośrodków nerwowych w jelicie grubym. Kał wydalany jest przez odbyt, dzięki zainicjowanym celowo bodźcom nerwowym. Bodźce te docelowo skutkują skurczem ścian odbytnicy. Skurcze te otwierają drogę do wydalenia kału. Reasumując – nasz świadomy bodziec woli wyzwala skurcz jelita i odbytnicy. Skurcz rozluźniając mięśnie zwieracza odbytu uruchamia kilka automatycznych mechanizmów wydalających kał na zewnątrz odbytu. Jeśli komuś się wydaje, że odruch ten mamy wszyscy od urodzenia to się myli. Tego odruchu uczymy się już za młodu. Jeśli jednak, jak to wyżej opisaliśmy – zbyt często go celowo blokujemy –
W konsekwencji możemy go stracić i spowodować tym zaparcie nawykowe ! Uświadommy sobie, że blisko 2/3 przyczyn zaparcia wynika z autodestrukcyjnego zaniku czucia parcia na stolec wskutek wymuszonej psychicznej blokady sygnału do wypróżnienia. A więc unikajmy nadużywania swej unikalnej zdolności do okazjonalnej psychicznej blokady wypróżnienia, bowiem nieoczekiwanie dla nas może się ona zamienić w automatyzm.

LEKI MOGĄCE BYĆ POWODEM ZAPARĆ:
Znieczulające i przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, przeciwdrgawkowe, przeciwparkinsonowskie, preparaty żelaza, wapnia, glinu, opioidy, przeciwnadciśnieniowe (beta-blokery, sartany, diuretyki, blokery kanału wapniowego), doustne środki antykoncepcyjne. [7]

PRZYCZYNY ZAPARĆ NAJCZĘŚCIEJ WYMIENIANE PRZEZ LEKARZY: [1,6,7]
- osłabiona kurczliwość jelita grubego
- zaburzenia czynności miednicy, powodujące zaleganie stolca w odbytnicy*[6]
- błędy dietetyczne
- zaparcia nawykowe
- operacje odbytu, odbytnicy i ginekologiczne
- ciąża i powikłania porodowe
* Tego typu zaburzenia mogą być wywołane zbyt długim przesiadywaniem w toalecie, nadmierne przedłużonym parciem na stolec oraz nagminnym powstrzymywaniem wypróżnień.

DIETA A ZAPARCIE
Jeśli zauważymy, że nasz stolec jest twardy lub zbity w grudki, świadczy to, że organizm otrzymuje zbyt mało płynu lub za mało błonnika pokarmowego.

Jak błonnik pokarmowy przyczynia się do defekacji?
Stolec bogaty w błonnik pokarmowy, a w szczególności tzw. włóknik roślinny absorbuje w sobie duże ilości wody nie dopuszczając do jej całkowitego wchłonięcia przez ścianki jelita, a tym samym do nadmiernego zgęszczenia i stwardnienia kału. Co więcej hydrofilny błonnik pęczniejąc znacząco zwiększa ukrwienie jelita grubego i wywołuje tym odpowiednio silne skurcze otoczki mięśniowej jelita– tzw. ruchy perystaltyczne. Te specyficzne skurcze służą efektywnemu przemieszczaniu resztek pokarmowych przez jelito grube do odbytu. Ich efektem jest defekacja, czyli wypróżnienie.

Kał powinien zawierać ¾ wody i ¼ składników stałych – tzw. suchej masy[1,2]
Najbardziej pożądanym fizjologicznie składnikiem kału obok wody jest włóknik, którego powinno być przynajmniej 40% suchej masy kału, jak też niestrawne białka roślinne i białka złuszczonego nabłonka jelitowego – ok. 10% suchej masy kału. Ważną wagowo pozycją kału są bakterie jelitowe. Stanowią one ok. 30% suchej masy kału.

Reasumując:
Dla powstania prawidłowego stolca niezbędna jest obecność w pokarmie znacznych ilości włóknika roślinnego (zwanego też błonnikiem) dostateczna ilość wody oraz obecność w jelicie grubym odpowiedniej liczby prozdrowotnych jelitowych bakterii symbiotycznych. Dzięki spełnieniu tych warunków stolec ma konsystencje elastyczną, ale zwartą i nie rozmazuje się w okolicy odbytu.

Pierwsza rada profilaktyczna – spożywać możliwie dużo błonnika.
100 g ziemniaków wiąże w jelicie 40 g wody, 100 g marchwi lub jabłek – 70 g wody, a 100 g otrąb aż 450 g wody. Należy pamiętać o popijaniu potraw z otrąb dużą ilością wody, zapobiega to wzdęciom i innym objawom dyspeptycznym. Wysoki deficyt błonnika może spowodować, że odwodniony stolec jak twardy korek zatyka jelito grube, utrudniając wypróżnienie. Oddawanie stolca jest wówczas bolesne i odbywa się rzadziej niż normalnie.

Piśmiennictwo
  1. [1] Fizjologia układu trawiennego, Stanisław Konturek; Panstwowy Zakłąd Wydawnictw Lekarskich, 1985 r.
  2. [2] Anatomia i fizjologia jelita grubego- źródło: Portal www Polskiego Klubu Koloproktologii; ul. Cegłowska 80 01-809 Warszawa; www.pkk.org.pl/pacjent-05b.php
  3. [3] Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL. Warszawa; B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów farmacji. PZWL. Warszawa
  4. [4] B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. PZWL
  5. [5] Wybrane pojęcia z gastroenterologii - "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996
  6. [6] Zaparcia, Autorzy: Jacek Hermann, Tomasz Kościński, Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Chirurgii Onkologii Gastroenterologicznej i Chirurgii Plastycznej UM w Poznaniu; www.pkk.org.pl/pacjent-01.php- Portal: Polski Klub Koloproktologii,
Oprac. mgr Edward Michalski
linki sponsorowane, reklamy

2368
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
To prawda, zresztą jak na moje to lekarz powinien doradzić co do pompy. A na własną rękę nie ma co szukać, bo wiado ...jacek9s     12181

Dzień dobry . Ze względu na duży trądzik biore od dwóch miesięcy priobiotyk Lactibiane CND 5M . Bolących gul na twa ...marpod71     8

OdŻywiać :D Kurczak, kasze i warzywa ;) ...maniak-wnetrz     14708

Ja w lato jem tylko owoce - od jagód, po truskawki, maliny i czereśnie :) Świetnie działają na moją skórę, maj ...rampanek     33564

najlepiej dużo warzyw ... ...szymon768     14708

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Bakterie probiotyczne i probiotyki w profilaktyce zaparcia
-Bóle brzucha w zespole jelita drażliwego
-Biegunki w zespole jelita drażliwego
-Czy już mamy zaparcie?
-Jak działa zdrowe jelito grube?
-Leczenie zaparcia dietą
-Leczenie zespołu jelita drażliwego
-Leki psychotropowe w terapii zespołu jelita drażliwego
-Nadwrażliwość trzewna a zespół jelita drażliwego
-Objawy zespołu jelita drażliwego
-Okoliczności mające wpływ na leczenie zespołu jelita drażliwego
-Przyczyny zaparć
-Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego
-Salmonella enteritidis ukrywa się w jajkach
-Zaparcia w zespole jelita drażliwego
-Zaparcie z niedoboru błonnika
-Zaparcie z odwodnienia stolca
-Zasady dietetyczne w zespole jelita drażliwego
-Zwiastuny choroby
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.