Leczenie cukrzycy w ciąży
Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Marii, Napoleona Środa 15. Sierpnia 2018r
linki sponsorowane, reklamy
Leczenie cukrzycy w ciąży
W leczeniu cukrzycy przedciążowej i ciążowej obowiązuje bezkompromisowa zasada dążenia do wyrównania cukrzycy.


DIAGNOSTYKA CUKRZYCY CIĘŻARNYCH
W pierwszych tygodniach ciąży lekarz ginekolog powinien zlecić każdej ciężarnej specjalne badanie poziomu cukru glukozy we krwi – tzw. test z 75 g glukozy.

Gdy wynik tego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 2 godz (120 min.) od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. – rozpoznaje się cukrzycę ciężarnych!

Uwaga! Badanie testowe poziomu glukozy jest wykonywane na czczo!

co oznacza że w ciągu 10-12 godzin przed badaniem nie należy jeść żadnych posiłków i pić kalorycznych napojów, zwłaszcza tych słodzonych! Od tego momentu dozwolone są woda mineralna, niesłodzona herbata, itp. Przykładowo już uprzedniego dnia o godz. 18:00 jemy ostatni posiłek!


Jeśli pierwszy test z 75 g glukozy wypadnie prawidłowo - to w 24-28 tyg. ciąży – należy go powtórzyć!

Gdy wynik tego drugiego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 2 godz (120 min.) od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. – rozpoznaje się cukrzycę ciężarnych!

Ponadto można w 24-28 tyg ciąży wykonać tzw. test przesiewowy z 50g glukozy
Jeśli w tym teście stężenie glukozy po 60 minutach wyniesie > 140mg/dl czyli jego wynika jest dodatni - należy wówczas ponownie wykonać test diagnostyczny z 75g glukozy.
Jeśli wynik tego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 120 min. od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. - wykrywa się cukrzycę ciężarnych!

CZYM ZAGRAŻA BRAK LECZENIA CUKRZYCY CIĘŻARNYCH?
Na skutek nie leczonej (lub źle leczonej) cukrzycy ciężarnych mogą się rodzić dzieci o zwiększonej wadze ciała, lecz niedojrzałe fizjologicznie. Może to też spowodować trudności połogowe i niekiedy konieczność cięcia cesarskiego.

ABC LECZENIA CUKRZYCY CIĘŻARNYCH

Przy stwierdzeniu cukrzycy ciężarnych zwykle leczenie zaczyna się od odpowiedniej diety.
Zasadą jest podawanie 6-8 posiłków w ciągu dnia. Wartość energetyczna diety powinna być utrzymana na poziomie 30-35 kalorii na 1 kg tzw. należnej masy ciała (należna waga jest zależna od wagi i płci – obliczana ze specjalnych tablic, które można łatwo znaleźć w internecie). Pamiętajmy, że waga chorej na cukrzycę powiększa w czasie ciąży o 8-10 kg. Dlatego w diecie należy unikać nadmiaru i uwzględnić optymalne proporcje (ilościowe i jakościowe) najważniejszych składników pokarmowych.

Dieta w ciąży obarczonej cukrzycą zawiera zazwyczaj:
  • 30% białka - 1,3 g na kg masy ciała.
  • 40–50% węglowodanów;
  • 20–30% tłuszczów w tym w połowie roślinne i zwierzęce
  • zapotrzebowanie kaloryczne wynosi około 35 kcal na kg należnej masy ciała, czyli 1500–2400 kcal;
  • u pacjentek z nadwagą zaleca się stosowanie diety z obnizoną wartością kaloryczną
Należy spożywać jak najwięcej warzyw i znaczne ilości owoców
Dbając o to aby wybierać produkty zawierające mało cukru, a dużo witamin i mikroelementów.
  • duże owoce należy dzielić na pół i spożywać „na raty” np. w odstępach godzinnych.
  • nie pić soków owocowych - nawet tych „bez dodatku cukru”
  • dietę dobrze jest uzupełniać podawaniem preparatów wielowitaminowych i soli mineralnych, a w szczególności żelaza i wapnia. Ich ilość należy skonsultować z lekarzem.
Zalecane jest, dla zdrowia dziecka aby poziomu glukozy we krwi - zarówno na czczo jak i po posiłkach był optymalny:
  • stężenie glukozy na czczo powinno być mniejsze niż 90-95mg%
  • w 1 godzinę po posiłku - mniejsze niż 135 mg% (7,6 mmol/l)
  • w 2 godziny po posiłku - niż 120 mg% (6,7 mmol/l)
Jeśli dieta nie przyniesie pożądanego efektu konieczna jest insulinoterapia
W cukrzycy ciążowej nie stosuje się doustnych leków przeciwcukrzycowych! Jeżeli dieta nie przynosi efektu leczniczego zleca się insulinę. W większości przypadków zadowalające wyrównanie glikemii uzyskuje się, stosując stosunkowo niewielkie dawki insuliny. Dlatego nie jest na ogół wymagana hospitalizacja - leczenie prowadzi się w trybie ambulatoryjnym (+ konsultacje), po uprzednim przeszkoleniu ciężarnej.

ABC WIEDZY O CUKRZYCY CIĘŻARNYCH PO PORODZIE

Czy cukrzyca ciężarnych rzeczywiści zanika zaraz po porodzie?
Tak. Poziom cukru (glukozy) we krwi normalizuje się po porodzie u kobiet z tym rodzajem cukrzycy. Wówczas można zrezygnować z podawania wstrzyknięć insuliny. Matki te karmią dzieci już bez obciążeń, tak jakby nie przechodziły cukrzycy ciężarnych.

Czy cukrzyca ciężarnych powraca w następnej ciąży?
Niestety tak. Występuje bardzo duże prawdopodobieństwo, że w następnej ciąży cukrzyca ciężarnych u tych kobiet znów się pojawi.

Cukrzyca ciężarnych i ryzyko zachorowania na cukrzycę
Pozornie cukrzyca ciężarnych nie wnosi ryzyka zachorowania na cukrzycę. Wynika to z faktu, że ten typ nietolerancji rozwija się wyłącznie w ciąży i prawie u wszystkich matek całkowicie ustępuje po porodzie. Niestety samo wystąpienie tego zaburzenia ma duże znaczenie prognostyczne. Wskazuje na możliwość wystąpienia cukrzycy u matki w późniejszym okresie życia. Bowiem u 50 % kobiet, u których stwierdzono w czasie ciąży cukrzycę ciężarnych, cukrzyca jawna – zwykle typu 2 rozwija się w ciągu 10 - 20 lat!

LECZENIE CIĄŻY U KOBIET JUŻ WCZEŚNIEJ CHORYCH NA CUKRZYCĘ TYPU 1

Zasada leczenia cukrzycy przedciążowej
Zasadą powinno być optymalne, wręcz idealne wyrównanie cukrzycy typu 1 u kobiet w ciąży – najlepiej zanim jeszcze zajdą w ciążę. Dlatego już na jakiś dłuższy czas przed zajściem w ciążę należy zadbać o precyzyjne dawkowanie insuliny - odpowiednio do dobrze kontrolowanej diety, jak też do zaplanowanego wysiłku fizycznego. Należy przy tym jednak uwzględnić fakt, że ciąża zwiększa znacznie zapotrzebowanie na insulinę i utrudnia kontrolę choroby.

Reguła planowania ciąży przez chore z cukrzycą typu 1
Jeśli kobieta chora na cukrzycę typu 1 chce zajść w ciążę wówczas, wg. wybitnego diabetologa prof. dr hab. Janowi Tatonia -: „.. już przed zapłodnieniem powinna mieć dobrze wyrównaną cukrzycę (mierzona wskaźnikiem HbA1c). Tylko wtedy jest szansa na urodzenie zdrowego dziecka, bez wad. To dobre wyrównanie cukrzycy musi być utrzymywane przez całą ciążę, aby dziecko nie urodziła się przedwcześnie lub z cechami niedojrzałości.

Jednak w praktyce, gdy w ciąży pacjentka z cukrzycą typu 1 (insulinozależną) zgłasza się do kliniki ginekologicznej.
Obowiązuje ją taka sama procedura, jak w przypadku kobiet, które dotąd nie chorowały na cukrzycę. Przyjmuje się pacjentkę do kliniki i wdraża się postępowanie mające na celu jak najlepsze wyrównanie cukrzycy. Ponadto, uzupełnia się jej edukację w kontroli cukrzycy.

Zasady insulinoterapii dla ciężarnych pacjentek z cukrzycą typu 1
Jako standardowe leczenie wybiera się zwykle 3-5 -krotne wstrzykiwanie szybkodziałającej insuliny w ciągu doby. W tym schemacie konieczne jest 4-krotna kontrola poziomu cukru we krwi przy pomocy glukometru. Ponadto – dodatkowy pomiar pomiar cukru we krwi we wszystkich okolicznościach sugerujących zaburzenia glikemii.

Oganizacja samokontroli dla ciężarnych pacjentek z cukrzycą typu 1:
A. CO 2 TYGODNIE:
  • pomiar ciśnienia tętniczego,
  • pomiar wagi,
  • ogląd kostek u nóg – czy nie ma obrzęków?
  • pomiar białka w moczu (czy nie ma białkomoczu)
  • badanie osadu moczu
B. CO 4 TYGODNIE:
  • oznaczanie zawartości hemoglobiny glinowanej
  • badanie morfologi krwi
Pomocne pompy insulinowe!
Aby uzyskać należyte wyrównanie cukrzycy typu 1 u kobiet w ciąży korzystnym rozwiązaniem jest stosowanie indywidualnych, osobistych, noszonych pomp insulinowych. Niestety pompy są stosunkowo drogie i dlatego jeszcze niewiele pacjentek może sobie na nie pozwolić. Chociaż trzeba zauważyć, że obecnie istnieją różne formy wypożyczania tych pomp dla kobiet z cukrzycą ciążową. Dostępna jest refundacja ich kosztownej eksploatacji, która dotyczy kobiet ciężarnych. (Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2005 dzieci i młodzież do 18 roku życia oraz kobiety ciężarne objęte są refundacją na zestawy infuzyjne /wkłucia/ do osobistych pomp insulinowych, do 10 sztuk, raz na miesiąc, do kwoty 300 złotych).

UWAGA! NIE LECZONA CUKRZYCA ZAGRAŻA ZDROWIU I ŻYCIU CIĘŻARNEJ I DZIECKA

Zagrożenie zdrowia u kobiet w ciąży
Trzeba wiedzieć, że cukrzyca u kobiety ciężarnej zaburza równowagę hormonalną, zmienia się niekorzystnie metabolizm, osłabia się system immunologiczny, czego objawem jest np. zwiększona podatność na przeziębienia i infekcje. W trakcie ciąży zwiększa się ryzyko powstania groźnych dla życia stanów przedrzucawkowych i rzucawki. Wzrasta prawdopodobieństwo konieczności rozwiązania ciąży cięciem cesarskim. Zwiększa się ryzyko krwotoku po porodzie.

Zagrożenie kwasicą ketonową, u kobiet ze źle leczoną cukrzycą typu 1
U kobiet ze źle leczoną (lub nie leczoną) cukrzycą typu 1 (tzw. insulinozależną, czyli wymagającą wstrzyknięć insuliny) – może dość do sytuacji, w której długotrwały, wysoki niedobór insuliny wymusza zastępcze sposoby pozyskiwania energii. Organizm zaczyna wówczas przetwarzać tłuszcz na substancje energetyczne. Nie ma to jednak nic wspólnego z racjonalnym odchudzaniem się. Może to prowadzić do wytwarzania, jako produktów ubocznych tzw. ciał ketonowych zagrażających zdrowiu i życiu dziecka. Ich wysoki poziom może wywołac kwasicę ketonową, a nawet śpiączkę.

Wpływ nie leczonej cukrzycy matki na noworodka
Nie leczona cukrzyca matki jest wysokim zagrożeniem dla zdrowia noworodka. Wzrasta 2-5 razy ryzyko pojawienia się wad wrodzonych u dzieci matek chorych na cukrzycę. Wadami dotknięte mogą być układy: kostny, nerwowy, sercowo-naczyniowy, moczowo-płciowy i pokarmowy. U ciężarnych matek z cukrzycą typu 1 noworodki mają zwykle mniejszą masę.

REPETYTORIUM

PRZYPOMNIJMY NA KONIEC JESZCZE RAZ:
W pierwszych tygodniach ciąży lekarz ginekolog powinien zlecić każdej ciężarnej specjalne badanie poziomu cukru glukozy we krwi – tzw. test z 75 g glukozy.

Gdy wynik tego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 2 godz (120 min.) od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. – rozpoznaje się cukrzycę ciężarnych!

Uwaga! Badanie testowe poziomu glukozy jest wykonywane na czczo!

co oznacza że w ciągu 10-12 godzin przed badaniem nie należy jeść żadnych posiłków i pić kalorycznych napojów, zwłaszcza tych słodzonych! Od tego momentu dozwolone są woda mineralna, niesłodzona herbata, itp. Przykładowo już uprzedniego dnia o godz. 18oo jemy ostatni posiłek!

Jeśli pierwszy test z 75 g glukozy wypadnie prawidłowo - to w 24-28 tyg. ciąży – należy go powtórzyć!


Gdy wynik tego drugiego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 2 godz (120 min.) od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. – rozpoznaje się cukrzycę ciężarnych!

Ponadto można w 24-28 tyg ciąży wykonać tzw. test przesiewowy z 50g glukozy
Jeśli w tym teście stężenie glukozy po 60 minutach wyniesie > 140mg/dl czyli jego wynika jest dodatni - należy wówczas ponownie wykonać test diagnostyczny z 75g glukozy.
Jeśli wynik tego testu jest dodatni – tj. stężenie glukozy po 120 min. od wypicia roztworu glukozy wyniesie >140mg/dl. - wykrywa się cukrzycę ciężarnych!


oprac. red
Tekst skonsultowany z praktykującym lekarzem diabetologiem

Piśmiennictwo
1. Profesorowie med: Jan Tatoń, Anna Czech; CUKRZYCA - podręcznik edukacji terapeutcznej; PWM, 2000 (s 290)
2. Diabetologia; 37-letnia kobieta z cukrzycą ciążową; dr med. Tomasz Klupa, prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych CM UJ w Krakowie; Medycyna Praktyczna 2006/05
3. Cukrzyca - oficjalny serwis Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Informacje dla lekarzy i pacjentów o diagnostyce i leczeniu cukrzycy.
4. Wypowiedź prof. dr hab. Jacka Sieradzkiego na łamach "Bądź zdrów" - popularny dodatek do "Dziennika Polskiego" Nr 49/04
5. "Cukrzyca w ciąży" dr n. med. Stanisław Skublicki
6. Jak żyć z cukrzycą wymagającą wstrzyknięć insuliny; prof. dr hab. Jan Tatoń; PZWL, 2001 (s 315).

linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.