Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Mateusza, Hipolita Piątek 21. Września 2018r
linki sponsorowane, reklamy
Hipoglikemia zagraża pracy mózgu
Zbyt niski poziom cukru we krwi, czyli hipoglikemia zdarza się, co czwartej osobie chorej na cukrzycę typu I i wielu chorym z cukrzycą typu II. Najczęściej wynika z nieuświadomionego obniżenia się poziomu glukozy. W cukrzycy typu II niedokładnie kontrolowanej organizm stopniowo przyzwyczaja się do okresowych niedoborów cukru, co obniża dotkliwość objawów niedocukrzenia i usypia czujność chorych. Tymczasem hipoglikemia uszkadza układ nerwowy, a zwłaszcza mózg szczególnie podatny na uszkodzenia wynikające z niedostatecznego dopływu glukozy.
Ciężkie niedocukrzenie zagraża utratą przytomności i śpiączką.
Jeśli natychmiast jest podejmowane przeciwdziałanie, tj. podanie przytomnym chorym 10 – 20 g glukozy lub jej równoważników - szklanki soku, słodzonej herbaty, czekoladki - najczęściej nie niesie za sobą zagrożenia życia.
Czy postęp farmakologiczny ogranicza ryzyko hipoglikemii?
Postęp farmakologiczny sprawia, że chorzy na cukrzycę mogą coraz skuteczniej normalizować poziomu cukru we krwi. Niestety, nowe, wysoce efektywne leki mogą też wywołać okresowe niedocukrzeniem – tzw. polekową hipoglikemię. Tego typu hipoglikemia jest, jak dowodzą badania dość częstym stanem nagłym w diabetologii. Występuje, nie tylko, jako powikłanie leczenia insuliną, lecz również pochodnymi sulfonylomocznika, metforminą lub akarbozą.

Komu najczęściej zagraża niedocukrzenie?
Hipoglikemia często zagraża chorym na cukrzycę typu 1. Przypomnijmy, że niebezpieczne dla zdrowia jest obniżenie się poziomu glukozy we krwi poniżej dopuszczalnego progu, za jaki uznaje się poziom 2,8 mmol/l (50 mg%). Trudno jest jednak ustalić częstość przekraczania tego progu w ciągu dnia , podczas łagodnej hipoglikemii, jakiej chory nie jest sam w stanie zauważyć. Przykładowo w ciągłym, całodobowym monitoringu wykazano, że występuje ona głównie w nocy, u 90% pacjentów, u których za docelową wartością glikemii podczas leczenia było 100 mg%.
Jak możemy podzielić hipoglikemie, ze względu na ich objawy?
Hipoglikemię można podzielić na:
  • nie odczuwaną przez pacjenta, wykrywaną przypadkowo podczas pomiaru poziomu cukru we krwi;
  • odczuwaną, łagodną lub umiarkowaną, gdy pacjent jest w stanie sam opanować hipoglikemię;
  • ciężką - wymagającą szybkiej interwencji lekarskiej.
Jak często występuje odczuwane niedocukrzenie?
Z badań pacjentów wynika, że łagodna lub umiarkowana hipoglikemia może występować średnio 2 razy w tygodniu u pacjentów leczonych insuliną. Ciężka hipoglikemia zdarza się raz w roku, u 10% pacjentów leczonych konwencjonalnie ( 2 wstrzyknięcia insuliny na dobę) i u 26% chorych leczonych intensywnie (4 wstrzyknięcia insuliny na dobę), natomiast śpiączka hipoglikemiczna - odpowiednio u 6% i 20% chorych. Częstość występowania hipoglikemii w cukrzycy typu 2 jest trudniejsza do oceny. Według wiarygodnych badań angielskich - jednego lub więcej niedocukrzenia w ciągu roku doświadczało 11% pacjentów leczonych chlorpropamidem, 17,7% leczonych glibenklamidem. Natomiast ciężka hipoglikemia wystąpiła odpowiednio u 0,4%, 0,6% chorych.
Czym hipoglikemia zagraża zdrowiu?
Ciężkie niedocukrzenie zagraża utratą przytomności i śpiączką. Jeśli natychmiast jest podejmowane przeciwdziałanie, tj. podanie przytomnym chorym 10 – 20 g glukozy lub jej równoważników (szklanki soku, słodzonej herbaty, czekoladki, itp.) - najczęściej nie niesie za sobą zagrożenia życia. Z tego powodu członkowie rodzin, przyjaciele chorego muszą umieć natychmiast je rozpoznawać i leczyć. Przy zaburzeniach przytomności lub przy jej utracie należy:
- chronić chorego przed urazami,
- wstrzyknąć podskórnie lub domięśniowo (1-2 mg) glukagonu,
- pilnie wyzwać lekarza lub natychmiast przewieść chorego do szpitala.

Niebezpieczny spadek cukru
Hipoglikemia - groźne powikłanie cukrzycy
Jakie jest zapotrzebowanie mózgu na glukozę?
Dobowe zapotrzebowanie mózgu dorosłego człowieka na glukozę wynosi ok. 150 g. Kiedy stężenie glukozy we krwi żylnej spada poniżej 2,8 -2,5 mmoli/l (50-45 mg%) znacznie zmniejsza się dopływ cukru do mózgu. Powoduje to zaburzenia podstawowych czynności mózgu, a nawet śmierć niektórych neuronów.
Czym zagraża obniżenie się stężenia glukozy we krwi poniżej 2,8 mmoli/l tj. 50 mg%?
Przy takim obniżeniu stężenia glukozy może pojawić się: drżenie, ogromny głód, niepokój, agresywność, nielogiczne zachowanie się, zawroty głowy, zaburzenia pamięci, zaburzenia widzenia. Tkanka mózgowa nie ma bowiem liczących się rezerw glukozy i w normalnych warunkach może tylko w niewielkim zakresie korzystać z innych źródeł energii.
Dlaczego pomimo umiarkowanej lub ciężkiej hipoglikemii możemy chwilowo być jej nieświadomi?
Regiony mózgu różnią się wrażliwością na hipoglikemię. Na przykład tzw. jądro brzuszno-przyśrodkowe podwzgórza, które jest odpowiedzialne za odczuwanie niedocukrzenia, a także za uruchomienie mechanizmów przeciwdziałających jest mniej wrażliwe na deficyt glukozy, niż kora mózgowa reagująca wyżej opisanymi zaburzeniami. To w dużym stopniu tłumaczy zjawisko nieświadomość hipoglikemii.
Jak stara się mózg zaradzić na niedocukrzenie?
Glukoza jest główną substancją energetyczną wykorzystywaną przez mózg, dlatego jest on szczególnie podatny na uszkodzenia wynikające z niedostatecznego jej dopływu. Mechanizmem obronnym pojawiającym się w czasie hipoglikemii jest zwiększony przepływ mózgowy krwi oraz efektywniejsze wchłaniania glukozy przez błony komórkowe.
Czy inne substancje energetyczne mogą okresowo zastąpić glukozę?
W warunkach zmniejszonego dopływu glukozy mózg może okresowo wykorzystywać inne substancje energetyczne. Np. w przypadku długotrwałego przebywania na diecie ubogokalorycznej mózg adaptuje się do wykorzystywania ciał ketonowych. Może je wykorzystywać także w sytuacjach nagłych. Wykazano też, że dodanie aminokwasu - alaniny do wieczornego posiłku zmniejsza nasilenie nocnej hipoglikemii. Jednak tego typu zastępcze działanie aminokwasów nie jest jeszcze w pełni wyjaśnione.
Czym zagraża pogłębianie się hipoglikemii?
Przy dalszym spadku poziomu cukru poniżej 2,2 mmol/l (40 mg%) mogą pojawić się charakterystyczne zaburzenia emocjonalne - agresywność, nieuzasadniona apatia, lęk i niezdolność do podjęcia przeciwdziałania hipoglikemii. W konsekwencji przekroczenie tego poziomu ciężkiej hipoglikemii grozi: śpiączką, drgawkami i wstrząsem hipoglikemicznym.
Jakie mogą być konsekwencje zdrowotne powtarzających się ciężkich hipoglikemii?
Powtarzające się hipoglikemie powodują trwałe zmiany w mózgu. U pacjentów z ciężkimi hipoglikemiami stwierdza się zanik (atrofię) kory mózgowej , tj. śmierć milionów neuronów oraz ubytki w ważnych ośrodkach mózgu (jądrze ogoniastym i soczewkowatym, a także w substancji czarnej i hipokampie). W przebiegu ciężkiej hipoglikemii może także dojść do udaru niedokrwiennego mózgu oraz do wystąpienia przejściowych lub trwałych niedowładów.
Jak możemy zapobiegać hipoglikemii?
Podstawowe znaczenie w zapobieganiu i leczeniu hipoglikemii ma edukacja pacjenta. Gdy pomimo to hipoglikemie powtarzają się, należy zweryfikować wartości docelowe glukozy, do których dążymy u danego pacjenta.
Czy zmiana leków może pomóc w kontroli cukrzycy?
Tak, w cukrzycy typu I zastosowanie analogu insuliny ludzkiej lispro zmniejsza częstość występowania hipoglikemii między posiłkami i jest dobrze tolerowane przez pacjentów. Po zastosowaniu insuliny lispro przed posiłkami oraz insuliny o przedłużonym czasie działania przed snem zmniejsza się również częstość występowania hipoglikemii w nocy. W cukrzycy typu II, nie wymagającej wstrzyknięć insuliny pojawiły się już pochodne sulfonylomocznika III generacji, których stosowanie minimalizuje ryzyko hipoglikemii. Przykładowo mniejszą częstość hipoglikemii stwierdzono przy stosowaniu glimepirydu - pochodnej sulfonylomocznika III generacji zarejestrowanej w Polsce.
Uwaga końcowa
Dobre wyrównanie cukrzycy tj. długotrwałe unikanie hipoglikemii czas sprawia, że organizm chorego uwrażliwia się ponownie na niedocukrzenie i odczuwanie jego objawów. Można powiedzieć, że dzięki temu świadomość zbyt niskiego poziomu cukru we krwi powraca.
koniec
Oprac. mgr Edward Ozga – Michalski
Konsultacja Prof. dr hab. Andrzej Danysz
linki sponsorowane, reklamy
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.