Przychodnia.pl
Piątek 22. Września 2017r
Tomasza, Maurycego
linki sponsorowane, reklamy

Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF
Dobra samokontrola zależy od precyzyjnego monitoringu przebiegu astmy dokonywanego przez chorego. Od rozpoznania i rzetelnej identyfikacji zaostrzeń oraz stopnia ciężkości choroby zależy bowiem dobór odpowiednich leków oraz ich dawek.

JAK OCENIAMY CIĘŻKOŚĆ ASTMY ?

WARTOŚĆ PEF – O CZYM ŚWIADCZY, OD CZEGO ZALEŻY ?

NORMY NALEŻNYCH WARTOŚCI SZCZYTOWEGO PRZEPŁYWU WYDECHOWEGO (PEF)

JAK OCENIĆ STOPIEŃ ZAOSTRZENIA ASTMY PRZY POMOCY PEF?

JAK MIERZYĆ PEF PRZY POMOCY PIKFLOMETRU ?

KONTROLA MONITORINGU PEF; STOPNIE NASILENIA ASTMY

JAK OCENIAMY CIĘŻKOŚĆ ASTMY?

Jakie są metody oceny stopnia ciężkości choroby?
Stopień ciężkości astmy ocenia się dwoma rodzajami mierników (wskaźników) choroby:
A) Objawowe, odwołujące się do obserwowanych lub odczuwanych objawów choroby. Należą do nich – świsty i furczenia, kaszel, uczucie duszności i ciężkości w klatce piersiowej. Te subiektywne objawy można „zmierzyć” przy pomocy czasu trwania dolegliwości i określenia jego nasilenia (głośność, częstości w jednostce czasu, itp.)
B) Wskaźniki szybkości przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Szybkość przepływu wydechowego jest mierzona pikflometrem (jednostki szybkości przepływu PEF) lub spirometrem (jednostki FEV1). Badanie te pozwala na obiektywne określenie zdolności samokontroli astmy przez chorego.
Jaki wskaźnik oceny przebiegu astmy uważa się za podstawowy dla samokontroli?
Obecnie za podstawę monitoringu dokonywanego przez pacjenta uznaje się pomiar szybkości przepływu powietrza w drogach oddechowych. Miarą tego pomiaru jest tzw. wartość szczytowego przepływu wydechowego – w skrócie PEF. Wartość PEF dla danego pacjenta określana jest liczbą litrów powietrza przepływającego przez oskrzela w czasie 1 minuty. Wartość tę mierzymy przy pomocy specjalnych urządzeń rejestrujących maksymalną szybkość wydechu osoby badanej – tzw. pikflometrów. (Wynik pomiaru pokazywany jest na skali urządzenia w jednostkach PEF, czyli w litrach/ na minutę). Pomiar ten kontrolowany i weryfikowany jest okresowo w klinice lub przychodni przez lekarza przy pomocy dokładniejszego urządzenia tzw. spirometru.




WARTOŚĆ PEF – O CZYM ŚWIADCZY, OD CZEGO ZALEŻY?

Jaka jest rola pomiarów szczytowej szybkości przepływu wydechowego - PEF?
Pomiar pikflometryczny w stopniach PEF, odwołuje się do tzw. wartości szczytowego - czyli największego, nawet chwilowego, przepływu wydechowego w jednostce czasu. Wynik jest podawany w litrach powietrza przepływających przez drzewo oskrzelowe w czasie 1 minuty, czyli w tzw. jednostkach PEF. (Pomimo, że czas rejestracji tego parametru przez urządzenie trwa tylko ułamki sekund). Rzecz w tym, że ten test dokładnie mierzy stopień zwężenia oskrzeli i precyzyjnie odnosi to do malejącej szybkości przepływu powietrza przez oskrzela. Słowem, niska wartość PEF dla danego pacjenta (wysoce in minus odbiegająca od jego należnej wartości PEF) wskazuje na ciężki stan chorobowy. Spadek wartości PEF w trakcie monitorowania przebiegu astmy przez pacjenta również świadczy o pogorszeniu przebiegu choroby.
Jakie są parametry PEF świadczące o zdrowiu, a jakie o chorobie?
Prawidłowa wartość szczytowego wypływu powietrza - PEF u zdrowej dorosłej osoby (tzw. wartość należna) powinna wynosić od ok. 400 do 600 litrów na minutę. U chorych na astmę częstym wynikiem pomiaru jest PEF = 200 – 400 litrów na minutę. W ciężkich atakach astmy wartość ta może spadać do 100 litrów na minutę lub poniżej.
Czy są jakieś cechy osobowe, które różnicują wartości PEF u osób zdrowych?
Dokonując pomiarów PEF należy brać po uwagę szereg czynników fizjologicznych wpływających na pomiar. Wartość PEF zależna jest od takich cech osobowych jak przede wszystkim płeć, wiek i wzrost.
Jak płeć wpływa na należne wskaźniki PEF u osób zdrowych?
Płeć różnicuje znacząco wartości należne PEF. Przykładowo zdrowa kobieta o wzroście 180 cm, w wieku 35 lat (wówczas są najwyższe należne fizjologicznie parametry PEF) - osiąga należną wartość PEF = 428 l/min. Mężczyzna tego wzrostu i w tym samym wieku – osiąga należny wskaźnik PEF wynoszący aż 571 l/min. Jak widać, różnica jest bardzo duża. /załącznik – normy PEF/
Jak wzrost różnicuje należne wskaźniki PEF u osób zdrowych?
Wartości PEF wykazują zależność od wzrostu pacjentów. Osoba wysoka ma wyższe należne fizjologicznie wartości PEF, niż osoba niska. Jednak znaczne różnice wzrostu nie przekładają się na bardzo duże różnice wartości PEF. Przykładowo z dwóch równolatków (w wieku 35 lat) – osoba wzrostu 160 cm – powinna osiągać należną wartość PEF = 538 l/min, zaś o wzroście 180 cm - wartość PEF = 571
Jak wiek różnicuje należne wskaźniki PEF u osób zdrowych?
Wiek jest ważnym czynnikiem różnicującym wartości szczytowego wypływu powietrza (PEF). Jednak wpływ tej zmiennej jest złożony. Przykładowo, u kobiet o tej samej wysokości (np. 160 cm), dwudziestolatka powinna osiągać należną wartości PEF = 393 l/min. Ponieważ u młodych kobiet wartości PEF jeszcze jakiś czas rosną – dopiero jako kobieta 30-letnia osiąga swe apogeum PEF = 409 l/min. Później PEF wraz z upływem lat maleje, aby w wieku 70 lat osiągnąć wartość = 337 l/min. Podobnie zmieniają się podczas dojrzewania i starzenia należne fizjologicznie wartości PEF u mężczyzn. Przykładowo mężczyzna, o wzroście 160 cm, jako dwudziestolatek powinien osiągać należne PEF = 492 l/min; jako 35-latek (w męskim apogeum wartości tego parametru), powinien mieć PEF = 538 l/min; zaś w wieku 70-lat jego wartość PEF zmniejsza się aż do 452 l/min. /załącznik norm PEF/
NORMY NALEŻNYCH WARTOŚCI SZCZYTOWEGO PRZEPŁYWU WYDECHOWEGO (PEF)

Wartości szczytowego przepływu wydechowego dla kobiet
PEF w litrach /na minutę
TABELA 1
Źródło: Normy dla dzieci wg Godfrey at al. Brit. J. Dis. Chest 64,15 (1870); normy dla dorosłych wg. I. Gregg, A. J. Nunn, BMJ 1989;298:1068-70.
Wartości szczytowego przepływu wydechowego dla mężczyzn
PEF w litrach /na minutę
TABELA 2
Źródło: Normy dla dzieci wg Godfrey at al. Brit. J. Dis. Chest 64,15 (1870); normy dla dorosłych wg. I. Gregg, A. J. Nunn, BMJ 1989;298:1068-70.
Od czego jeszcze zależy zmienność wartości PEF?
Wartość szczytowego przepływu powietrza - PEF podlega fizjologicznym wahaniom okołodobowym. Najniższe wartości uzyskiwane są zwykle między 4.00 a 6.00, a najwyższe zaś między 16.00 a 18.00. Wyniki poranne PEF są tak ściśle skorelowane z popołudniowymi i ze stopniem zaostrzenia astmy, że w stabilnym przebiegu choroby uznaje się pierwszy pomiar poranny za wystarczający. Warunkiem niezbędnym jest jednak standaryzacja warunków badania: pomiar o tej samej porze dnia, w tych samych warunkach temperatury, w spoczynku oraz w ten sam czas badania wobec stosowanych leków: pomiar przed zażyciem leków rozszerzających oskrzela, albo też badanie po ich zażyciu.
JAK OCENIĆ STOPIEŃ ZAOSTRZENIA ASTMY PRZY POMOCY PEF?

Co jest miarą zaostrzenia astmy mierzoną w stopniach PEF?
Najogólniej, wskaźnikiem zaostrzenia jest duże odchylenie PEF u osoby chorej od należnej jej fizjologicznie normy – określone w %.
Jak zauważyć zaostrzenie astmy, na podstawie odchylenia wartości PEF - u osób, które nie osiągają należnej fizjologicznie normy?
Wiadomo, że są chorzy, u których PEF utrzymuje się stale powyżej lub poniżej wartości należnych, jak też tacy, którzy prawie nigdy nie osiągają wartości równej lub bliskiej im należnej. Stąd dla tych osób bardziej przydatne jest oznaczanie tzw. maksymalnej dla danego chorego wartości PEF (PEFmax) i porównywanie uzyskiwanych wyników z tą właśnie wartością.
Jak obliczyć wartość PEF maksymalne dla danego pacjenta?
Wartość PEFmax można określić po 2-3 tygodniach monitoringu, podczas których chory mierzy i notuje w dzienniczku wartości PEF, co najmniej raz dziennie - najlepiej wczesnym popołudniem, po okresie maksymalnej terapii, która ustabilizowała astmę. Wartość PEFmax należy jednak okresowo weryfikować, aby uwzględnić ewentualny postęp choroby, czy wzrost u dzieci. U osób dorosłych o względnie stabilnym przebiegu choroby wystarczy obliczać wartość PEFmax , co kilka lat. Natomiast u dzieci chorych na astmę umiarkowaną lub ciężką należy aktualizować PEFmax , co 6 miesięcy.
Jak zatem ocenić jakość samokontroli?
Za wynik PEF, świadczący o dobrej samokontroli można przyjąć uzyskanie w każdym pomiarze co najmniej 80% wartości należnej normy (lub wartości PEFmax ) dla danego chorego.
Kiedy uznać na podstawie zmienności PEF, że choroba się nasila?
Nawet u osób zdrowych zmienność dobowa szczytowego przepływu powietrza przez oskrzela - PEF - oscyluje in minus, od kilku do kilkunastu procent. Natomiast u chorych osób, z dobrze kontrolowaną astmą zmienność dobowa PEF (in minus!) nie przekracza 20%. Jeśli jednak wynik aktualnego pomiaru PEF jest niższy o 50%, od należnej wartości PEF (lub PEFmax ); lub indeks zmienności dobowej – tzn. kilka pomiarów monitorujących wahania dobowe przekracza barierę powyżej 20% wartości należnej PEF - to takie wyniki pomiarów świadczą o nasilaniu się choroby. Oznacza to konieczność zwiększenia dawek leków lub dodania leków silniej działających.
Jak obliczyć indeks zmienności dobowej PEF?
Obiektywną średnią dobową kilku pomiarów, czyli dobowy indeks zmienności PEF można uzyskać, posługując się odpowiednim wzorem. Obecnie zaleca się obliczanie indeksu zmienności PEF poprzez następujące działania. 1) Obliczenie różnicy arytmetycznej pomiędzy: PEF należne(lub PEFmax) - PEF minimalne.; 2) Różnicę tę dzieli się następnie przez średnią PEF z kilku pomiarów; 3) Wynik dzielenia (iloraz) mnoży się przez 100, otrzymując - % odchylenia od normy PEF. Jeśli % odchylenia przekracza 20% - wynik wskazuje na zaostrzenie astmy. (W przypadku zmienności w dłuższym przedziale czasu – uwzględnia się dwie najbardziej różniące się między sobą wartości PEF z tego okresu.)
Czy na podstawie pomiarów PEF możemy określić stopień ciężkości astmy?
Tak. Astmę uznaje się za sporadyczną, jeśli objawy kliniczne pojawiają się tylko okresowo, w niewielkim nasileniu, a szczytowy przepływ wydechowy PEF wynosi co najmniej 80% wartości należnej, zaś jego zmienność dobowa jest poniżej 20%. Na podstawie tych dwóch parametrów astmę przewlekłą uznaje się za lekką, jeśli PEF wynosi powyżej 80% wartości należnej, ale jego zmienność waha się pomiędzy 20 a 30%. Astmę przewlekłą klasyfikuje się jako umiarkowaną, jeśli PEF mieści się pomiędzy 60 a 80% wartości należnej, a zmienność przekracza 30%, natomiast za ciężką uznaje się astmę, jeżeli PEF wynosi poniżej 60% wartości należnej, a jego zmienność przekracza 30%.
JAK MIERZYĆ PEF PRZY POMOCY PIKFLOMETRU?

Rola instruktażu dla chorego
Należy pamiętać, że poprawna interpretacja wyników jest możliwa, jeśli pacjent prawidłowo dokonuje pomiaru. Dlatego tak dużą rolę odgrywa edukacja chorego i jego rodziny. Jeśli chory ma dokonać pomiaru po raz pierwszy, najlepiej zademonstrować poprawny sposób dmuchania w pikflometr i sprawdzić, czy pacjent robi to właściwie.
Jaka jest idea pomiaru pikflometrem – „szczytowego przepływu powietrza”?
Pikflometrem mierzymy szybkość wydychanego powietrza z płuc. Wiemy już, że ten parametr - odpowiednio wysoki - jest najlepszym wskaźnikiem zdrowia, bądź choroby, jeśli jest zbyt niski. Kiedy na „szczycie” wdechu, na chwilę zatrzymujemy oddech, a następnie wydmuchujemy powietrze tak szybko, jak tylko jest to możliwe, to tempo wydmuchiwania powietrza rośnie bardzo gwałtownie. Błyskawicznie osiąga swoją szczytową szybkość, po czym wolno opada. Pikflometr zawsze zatrzymuje i rejestruje pomiar w chwili osiągnięcia szczytowej wartości wydechu. Dzięki wskazówce która się zatrzymuje w „szczytowym” punkcie, na skali odczytujemy, jaka jest wartość najszybszego przepływu powietrza w drogach oddechowych jednostkach czasie wydechu w PEF (tj. w litrach na minutę).
Zasady stosowania pikflometru
  • Badanie wykonywać zawsze w pozycji stojącej, trzymając miernik poziomo.
  • Wskaźnik ustawić na skali w punkcie 0.
  • Nabrać jak najwięcej powietrza do płuc.
  • Wstrzymać na chwilę oddech.
  • Włożyć ustnik do ust, zacisnąć go wargami tak, by szczelnie przylegał.
  • Wydmuchać powietrze z całą siłą i jak najszybciej; nie wydmuchiwać nosem.
  • Odczytać wynik na skali.
  • Pomiar najlepiej powtórzyć 3 razy.
  • Odnotować najlepszy wynik z trzech pomiarów.
Jakie błędy można popełniać w czasie pomiaru?
Błędem jest odkrzutuszenie wydzieliny do pikflometr, gdyż powoduje fałszywie wysokie wartości PEF. Zbyt wysokie wyniki mogą być też spowodowane, gdy badany wykonuje wydech przez wpuklające się policzki lub, jeśli wydech przypomina grę na trąbce. Natomiast spadek wartości PEF podczas bliskich czasowo kolejnych pomiarów może być powodowany odruchowym skurczem oskrzeli wywołanym przez sam manewr natężonego wdechu lub wydechu.
Czy pikflometr może się zużyć?
Tak, czas używalności większości pikflometrów, a więc okres, kiedy mogą być dokonywane wiarygodne pomiary, wynosi zwykle 3 lata. Po upływie tego czasu należy aparat wymienić na nowy. Trzeba wiedzieć, że czas ten jest krótszy, gdy posługuje się jednym pikflometrem dwóch lub więcej pacjentów.
KONTROLA MONITORINGU PEF; STOPNIE NASILENIA ASTMY

Jaka jest rola wspomnianych na wstępie badań spirometrycznych w monitoringu astmy?
Spirometry mają za zadanie zmierzenie objętości wydmuchiwanego z płuc powietrza, jak też jego szybkości. Są tak skonstruowane, że pomiar przedstawiany jest jako wykres graficzny w przedziale czasowym. Taki wykres nazywa się spirogramem. Charakterystyka wykresu jasno uwidacznia zależność pomiędzy zwolnieniem szybkości przepływu powietrza i zmniejszeniem jego objętości „w wydechu” – a zwężeniem oskrzeli osoby chorej.
Czy badania spirometryczne odgrywają ważną rolę w samokontroli?
Badanie spirometyczne jest niezbędnym testem umożliwiającym nadzór lekarza nad jakością monitoringu pacjenta chorującego na astmę. Umożliwia ono wstępną lekarską ocenę stopnia nasilenia choroby u pacjenta, obiektywną ocenę samokontroli chorego, a także kontrolę pikflometrycznych pomiarów prowadzonych przez chorego. Badania spirometryczne (mierzone w jednostkach FEV1) wymagają jednak dość drogiej i skomplikowanej aparatury. Po ustabilizowaniu leczenia i objawów u chorego podstawowym parametrem jest PEF mierzony pikflometrem. Natomiast spirometria może być wówczas kontrolowana co rok lub co dwa lata.
Czego sam pacjent powinien od siebie wymagać dla dobrego monitoringu astmy?
Sukcesem chorego jest możliwość pełnej kontroli przebiegu choroby . Wymaga to jednak niezwykłej skrupulatności w obserwacji własnych objawów, oraz w notowaniu i analizowaniu wyników. Mając przed oczyma dzienniczek z wynikami pomiarów PEF, tablice z należnymi normami PEF, codzienne obliczenia indeksu zmienności dobowej i % odchylenie swego pomiaru PEF od wartości należnych (lub maksymalnych) chory może obserwować stabilizację lub rozwój choroby. Na podstawie powyższych obserwacji (analiza wartości i zmienności dobowej PEF) pacjent potrafi sam określić początek zaostrzenia astmy zanim nawet pojawią się jej objawy kliniczne (kaszel, duszność, itp.).
Obserwowane i odczuwane stopnie ciężkości astmy
Kontrolując przebieg astmy przy pomocy jednostek PEF dobrze jest porównywać wyniki tych pomiarów z odczuwanymi i obserwowanymi objawami choroby, czyli z tzw. objawami klinicznymi – kaszlem, dusznościami, itp. Bardzo pomocna może być w takim „klinicznym monitoringu” prosta, ale wyrazista typologia ciężkości przebiegu astmy . Jak wiadomo jest to choroba o zmiennym przebiegu, w której mogą występować dłuższe okresy względnej normalizacji zdrowia, bez objawów, jak też mogą pojawiać się nagłe zaostrzenia i drastyczne objawy. Stąd bardzo przejrzystą dla pacjenta skalą zróżnicowanego przebiegu choroby mogą być 3 strefy (stopnie) jej nasilenia – symbolizowane kolorami: zielonym, żółtym i czerwonym.
Jak się mają proponowane kolory do stopnia nasilenia astmy?
Jak łatwo się domyślić – strefa zielona symbolizuje pierwszy stopień nasilenia astmy, w którym odczuwane i obserwowane objawy są łagodne i występują rzadko. Strefa żółta symbolizuje 2 stopień nasilenia choroby, w którym objawy są częstsze, a przede wszystkim pojawia się uciążliwa duszność nocna. Wreszcie strefa czerwona oznacza duże nasilenie choroby.
Jakie charakterystyczne objawy występują w strefie zielonej przebiegu astmy?
Objawy w tej strefie są minimalne i nie zakłócają normalnej aktywności życiowej - pracy, wypoczynku, zabawy. Duszność nie występuje podczas snu i wypoczynku. W tej strefie pacjent może sam kontrolować przebieg choroby, jednak przepisane leki powinny być stale stosowane według zaleceń lekarza.
Jakie objawy występują w strefie żółtej przebiegu astmy?
Występowanie chociażby jednego z poniżej wymienionych dokuczliwych objawów wskazuje na strefę żółtą. Wystarczy, że pojawiają się związane z astmą trudności w wykonywaniu codziennych czynności - pracy, wypoczynku, zabawy. Chory skarży się na objawy choroby, które zakłócają sen. Także infekcje wzmagające stan zapalny dróg oddechowych i komplikujące przebieg choroby wskazują na żółtą strefę przebiegu astmy. W strefie żółtej konieczna jest modyfikacja leczenia, której może dokonać tylko lekarz.
Jakie objawy występują w strefie czerwonej przebiegu astmy?
Ciężkie objawy astmy świadczą o przejściu choroby w strefę czerwoną. Na tę strefę wskazują takie objawy, jak: duszności, utrudniony oddech, głośne świsty, silne uczucie ucisku w klatce piersiowej, wydech wymagajacy znacznego wysiłku, uporczywy kaszel nasilający duszności oraz trudności w mówieniu. Objawy nie ustępują po zwykłym dotychczasowym leczeniu lekiem rozszerzającym oskrzela. Wartość PEF jest niemożliwa do zmierzenia lub znacznie obniżona. Przy wystąpieniu jakiegokolwiek z powyższych objawów należy przyjąć leki zalecone w planie leczenia zaostrzeń i natychmiast skontaktować się z lekarzem lub pogotowiem ratunkowym.

Wszystko o Astmie

koniec
Oprac. Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

Lekarz alergolog-pneumonolog (astma i alergia)
Kaszel u dziecka

Zobacz odpowiedź
lekarza alergologa-pneumonologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
AstraZeneca Pharma Poland
-   Zadaj pytanie
Pytanie nie dotyczące astmy lub alergii pozostanie bez odpowiedzi.
12509
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz

1 Medan 79.190.87.129
2013-10-31 12:28:38

Jeśli jest już konieczność, aby stosować pikflometr, należy wybrać odpowiedni, tj. np. dla dziecka lub dorosłego oraz analogowy lub elektroniczny. Szeroki wybór pikflometrów oferuje sklep medyczny Medan...


Na Forum
No alergia to jest coś strasznego, walczymy też z córeczką aby tak nie cierpiała - pewnie niedługo będziemy decydow ...damcia5     32534

Też miałam bóle w klatce piersiowej i według mnie to tylko stres i nerwy, niestety to nic innego nie jest. Najlepszym lekarstwem b ...damcia5     53545

Też bym się nie spodziała ze jagody są tak dobre, lecz wydaje mi się że większość owoców i warzyw ma ...damcia5     59219

Ja też muszę wyleżeć grypę to jest najlepsze lekarstwo. Dodatkowo miód, cytryna + witamina C - 3 dni i na nogach:) ...damcia5     126208

Z tymi genami to może i bym się zgodziła bo tez rosły mi włosy do pewnej długości. Lecz od jakiegoś lekarza do ...damcia5     89439

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Żywienie dzieci zagrożonych alergią w 1 roku życia
-„Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie” - wyniki ogólnopolskiego programu edukacyjnego
-Alergeny domowe i astma
-Alergia „na słońce”
-Alergia - co to za choroba?
-Alergia i oczy
-Alergia na jad owadów
-Alergia na psa
-Alergia w sezonie „kaloryferowym”
-Astma – co to za choroba?
-Bezpieczeństwo leków antyhistaminowych
-Chory nos i alergia
-Cztery typy astmy oskrzelowej
-Dlaczego cierpimy na pokrzywkę?
-Dlaczego dzieci chorują na alergię?
-Edukacja dla samokontroli
-EGZEMA czyli alergiczny wyprysk kontaktowy
-Histamina i alergia
-Jak żyć z astmą oskrzelową?
-Jak rozpoznać alergię i alergen?
-Jak unikać kontaktu z alergenami?
-Katar sienny
-Leczenie schorzeń alergicznych
-LG w walce z zimową alergią - innowacyjna linia pralek Allergy Care
-Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF
-Odczulanie czyli Desynsybilizacja
-Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Pokrzywka – jak jej unikać?
-Przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Przewlekły kaszel i nieżyt nosa a astma
-Rozpoczęła się realizacja programu edukacyjnego „Wolność Oddechu - Zapobiegaj astmie”
-Rozpoznanie astmy
-Sukces pilotażowej edycji programu „Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie
-Terapia skojarzona w astmie
-Uczulenie na kosmetyki
-Uwaga! Pyłkowica!
-Wszystko o Astmie
-Wytyczne dla osób chorych na astmę
Ciekawe linki
www.alergen.info.pl www.alergen.astma.org
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.