Przychodnia.pl
Czwartek 27. Kwietnia 2017r
Zyty, Teofila
linki sponsorowane, reklamy

Edukacja dla samokontroli
Samokontrola to samodzielne, codzienne monitorowanie i leczenie zmiennego przebiegu choroby. Miarą poprawności samokontroli astmy jest skuteczne zapobieganie zaostrzeniom i niedopuszczanie do nasilenia się duszności, stanu zapalnego i innych objawów choroby. Samokontrolę umożliwia edukacja. Dzięki niej pacjent odpowiednio przeszkolony i przygotowany, sam racjonalnie reaguje na zaostrzenia objawów choroby i normalizuje stan zdrowia przyjmując odpowiednie leki, we właściwej dawce.
MOTTO SAMOKONTROLI: Dlaczego w zaostrzeniu astmy lepiej jest podjąć ryzyko samoleczenia, niż czekać na kontakt z lekarzem?
Samokontrola przebiegu choroby zmniejsza częstość i nasilenie objawów astmy. Nawet w zaostrzeniach astmy, kiedy chory odczuwa dotkliwe objawy choroby częstokroć bardziej ryzykownym dla zdrowia, kosztownym i niedorzecznym organizacyjnie jest każdorazowe czekanie na przyjazd pogotowia, lub dojazd do szpitala. W wielu przypadkach jest lepiej dla chorego, jeśli skorzysta z wcześniej przygotowanego na taką okoliczność przez lekarza schematu samodzielnego przyjęcia leków i natychmiast go zastosuje.
Co jest warunkiem samokontroli?
Umiejętność samokontroli zależy od posiadania przez chorego:
  • dogłębnej wiedzy o chorobie i celach leczenia;
  • umiejętności autodiagnozy, czyli monitoringu zmiennego przebiegu astmy;
  • wiedzy - jak stosować leki, zwłaszcza w zaostrzeniach choroby;
  • od dostępu do coraz bardziej skutecznych leków.
Terapia skojarzona w astmie

Dlaczego wiedza o chorobie i jej samodzielnym codziennym leczeniu przez pacjenta zwanym samokontrolą - jest tak ważna?
Najlepszym przykładem niezwykłej rangi wiedzy w samokontroli pacjenta nad groźną, przewlekłą chorobą jest cukrzyca. „Osoba, która wie więcej – żyje dłużej!” – tak szacują uznane autorytety rolę wiedzy w leczeniu cukrzycy. Chociaż astma jest również niebezpieczną, przewlekłą chorobą – to wiedza o niej nie uzależnia, aż tak dramatycznie długości życia pacjenta. Jednak zagrożenie zgonem z powodu tej choroby, chociaż dość rzadkie: ok. 1-4 na 100 000 chorych - nie może być lekceważone!
„ Chory z astmą, który wie więcej – żyje lepiej, a system opieki zdrowotnej na tym oszczędza”
– tak formułuje rangę wiedzy w samokontroli astmy wybitny znawca prof. dr med.Wacław Droszcz. Dodajmy od siebie, że pacjent, który żyje lepiej - wydajniej pracuje, lepiej zarabia, mniej choruje i często mniej wydaje na leki. Wiedza na temat choroby i jej praktyczne zastosowanie przez pacjenta poprawia więc komfort życia, daje bezpieczeństwo choremu i samodzielność.
Gdy brak wiedzy – „chory żyje bardzo źle!”
Zacytujmy opis koszmaru, jakim może być życie źle leczonego astmatyka: „…Chory budzi się nagle wśród gwałtownych duszności, które zwykle tak narastają, że po prostu nie może złapać tchu…Odczuwając gwałtowny głód powietrza rzuca się zwykle do okna – otwiera je nawet zimą. Konieczność uruchomienia dodatkowych mięśni, biorących udział w procesie oddychania sprawia, iż pacjent przyjmuje charakterystyczną postawę opierając się rękoma o parapet, co zmniejsza wysiłek oddechowy. Na twarzy uwidacznia się lęk, olbrzymi niepokój i trwoga!...” Podany przykład sugestywnie opisuje, co to oznacza, że „chory żyje bardzo źle!”. Tymczasem, dzięki postępowi medycznemu i coraz większej wiedzy pacjentów takich sytuacji można uniknąć.
Wiedzy nie powinno się uczyć na swoich błędach, w trwodze i strachu...
Doświadczony chory, czyli leczący się od wielu lat na astmę ma już na ogół praktyczną wiedzę o chorobie. Dzięki temu lepiej sobie z nią radzi. Wie, kiedy, w jakich dawkach i postaci należy przyjąć dodatkowe leki, kiedy koniecznie zgłosić się do lekarza, a kiedy jechać prosto do szpitala. Chory rozpoczynający swoje doświadczenia z chorobą musi się wiele nauczyć. Nie powinien jednak uczyć się na błędach – w trwodze i strachu. Warto znaleźć lepszy sposób – szkolenia się, rozumienia i skrupulatnego analizowania objawów choroby. Wiedza jest jak lekarstwo - zmniejsza niepokój i strach, które zwykle nasilają duszność.
Jak zatem zdobywać wiedzę o chorobie?
Elementarną wiedzę o chorobie pacjent zdobywa od lekarza prowadzącego (w przypadku małych dzieci, lub osób niepełnosprawnych – taką wiedzę powinien zdobywać opiekun i rodzina). Już w czasie pierwszych wizyt lekarskich chory powinien zostać poinformowany, jaki jest mechanizm rozwoju choroby i do jakich celów leczenia powinien dążyć. Później rolę edukacyjną powinien podtrzymywać specjalnie przeszkolony pielęgniarz, jeśli ośrodek medyczny taką osobę zatrudnia i odpowiednio wyszkoli. Nie do przecenienia jest samodzielne uzupełnianie wiedzy z książek edukacyjnych, czasopism, czy internetu.
Edukacja jest procesem ciągły...
W edukacji nie wystarczają sporadyczne spotkania z lekarzem. Pacjent powinien możliwie szybko otrzymać materiały informacyjne omawiające zasady samokontroli i leczenia choroby, w postaci broszur, książek, jak też wskazówki, co do lektury, jaką powinien przeczytać. Choremu na astmę i jego rodzinie należy zapewnić też odpowiednie przeszkolenie, dzięki któremu będzie można wdrożyć samokontrolę choroby. W samokontroli, czyli w monitorowaniu choroby i dawkowaniu leków przez pacjenta chodzi o to, aby na bazie wspólnie opracowanych z lekarzem schematów postępowania w zaostrzeniach choroby – chory sam modyfikował leczenie w miarę potrzeby. Okazuje się, że stosowanie przez chorych pisemnych planów samodzielnego postępowania leczniczego zmniejsza częstotliwość interwencji lekarskich – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
Jak podsumować cele edukacji?
Edukacja ma na celu dostarczenie pacjentowi wiedzy i umiejętności praktycznych na temat choroby, jej przewlekłego charakteru, czynników wyzwalających zaostrzenia i ataki astmy, lecz także wiedzę o sposobach ich unikania i rodzajach terapii. Należy uświadomić choremu potrzebę aktywnego uczestniczenia w procesie leczenia. Istotną rolę w edukacji odgrywają Szkoły dla Chorych na Astmę. Lekarz prowadzący powinien skontaktować pacjenta z najbliższą szkołą na danym terenie.
Cele edukacji a cele samokotroli
Edukacja dla samokontroli wymaga bezwzględnego uświadomienia sobie celu leczenia. Umiejętności, jakie chory ma posiąść nie mogą być sztuką dla sztuki. Z pomocą uzyskanych instrukcji, wiedzy i wskazówek od lekarza chory powinien samodzielnie normalizować przebieg choroby w długich odcinkach czasu. Pierwszoplanowym celem samokontroli jest codzienne zapobieganie zaostrzeniom astmy. Nie mniej ważne jest kontrolowanie przewlekłego stanu zapalnego, który towarzyszy astmie.

Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF

Dlaczego leczenie stanu zapalnego w astmie jest ważnym celem samokontroli?
W dłuższym okresie czasu, nie mniej niebezpiecznym dla zdrowia, od zaostrzeń astmy jest przewlekły stan zapalny. Pod jego wpływem mięśnie gładkie oskrzeli rozrastają się „do wewnątrz” pomniejszając ich drożność oddechową. Pod nabłonkiem oskrzeli odkłada się włóknisty kolagen, powodujący zarówno zmiany organiczne: przerost ściany oskrzeli i zmniejszenie ich światła, jak też zaburzenia czynności drzewa oskrzelowego: zmniejszenie elastyczności (podatności na napór powietrza) dróg oddechowych. Potęguje to objawy duszności, kaszlu, jak też zwiększa wrażliwość błony śluzowej na czynniki wywołujące ataki i zaostrzenia astmy. Stan zapalny niszczy nabłonek rzęskowy wyścielający wnętrze kanalików oskrzeli. Nabłonek ten jest odpowiedzialny za mechanizm samooczyszczania dróg oddechowych; dzięki ruchom licznych mikroskopijnych rzęsek usuwa na zewnątrz lepki śluz absorbujący zarazki i zanieczyszczenia z powietrza. Degradacji nabłonka towarzyszy rozrost liczby komórek kubkowych wytwarzających śluz. Zaburzenie mechanizmu samooczyszczania się zwiększa ryzyko infekcji zapalnych zaostrzających objawy astmy.
Jakie są zadania chorego w samokontroli?
Jest oczywistym, że aby się samemu leczyć trzeba opanować wiele umiejętności:
  • Jedną z najważniejszych jest przyjmowanie leków w dawce odpowiedniej do nasilenia objawów. Aby przyjąć lek trzeba się więc najpierw nauczyć korzystać z urządzeń dawkujących – inhalatorów.
  • Decydująca dla samokontroli jest umiejętność rozpoznania różnych stopni nasilenia choroby. Ta umiejętność to autodiagnoza - samodzielny monitoring przebiegu astmy. Nabycie umiejętności precyzyjnego monitoringu warunkuje obliczenie właściwej dawki i określenie odpowiedniego czasu przyjęcia przepisanych przez lekarza leków.
  • Współczesny monitoring astmy oparty jest na pomiarach przepływu powietrza przez oskrzela przy pomocy specjalnych urządzeń pomiarowych – pikflometrów - będących na ogół osobistą własnością chorego. Od umiejętność zastosowania tych nowoczesnych urządzeń diagnostycznych zależy jakość monitoringu.
  • Nie mniej ważnym celem i zdobywaną przez edukację umiejętnością chorego jest profilaktyka łagodząca objawy astmy – „lecząca bez leków”.
  • Na koniec – dobrze jest mieć przed oczyma komplet ważnych kryteriów oceniających jakość codziennej samokontroli - czyli najważniejsze wskaźniki zdrowia charakterystyczne dla dobrze leczonej astmie.
Od czego należy zacząć edukację?
Chory powinien wspólnie z lekarzem opracować indywidualny plan leczenia i określić w nim swoje samodzielne zadania. Zadania te wynikają z ogólnych zasad leczenie astmy, jak też z indywidualnych różnic w stanie zdrowia.
Jakich praktycznych umiejętności powinien nauczyć się chory?
  • Samodzielnego monitoringu przebiegu choroby – czyli codziennego diagnozowania astmy, zwłaszcza jej zaostrzeń. Podstawą jest pomiar szybkości przepływu powietrza przez oskrzela przy pomocy pikflometru. W tym celu chory powinien opanować tę umiejętność, jak też wiedzę umożliwiającą interpretację wyników w jednostkach PEF, na podstawie tzw. należnych norm PEF. Chory powinien też umieć oceniać przebieg astmy przy pomocy samoobserwacji nasilenia i czasu trwania słyszanych i odczuwanych objawów (furczeń, świstów, kaszlu, duszności, itp.),
  • sposobów przyjmowania leków , zwłaszcza przyjmowania leków w areozolotrapii przy pomocy inhalatorów;
  • kontroli objawów astmy - jak najmniejszymi, skutecznymi dawkami leków, w tym zapobiegania zaostrzeniom i ciężkim napadom astmy, przez ich wczesne wykrywanie i leczenie;
  • bieżącej profilaktyki, czyli unikania czynników środowiskowych wyzwalających zaostrzenia oraz sytuacji stresowych - alergenów, czynników drażniących oskrzela (papierosy, drażniące gazy i opary, niektóre leki (np. aspiryna), itp.), stresów.
Jak ocenić poprawność i skuteczność samokontroli?
O dobrej samokontroli świadczą następujące wskaźniki zdrowia:
  • Przez większość czasu nie występują objawy choroby (duszność kaszel odkrztuszanie uczucie ucisku w klatce piersiowej, świszczący oddech).
  • Objawy choroby występują rzadko – szybko przemijają po zastosowaniu leków
  • Chory prowadzi normalny tryb życia.
  • Wskaźnikiem zdrowia w długim dystansie czasowym: – 10 – 20 i więcej lat – jest brak powikłań spowodowanych przewlekłym stanem zapalnym, tj. objawów niekorzystnej przebudowy ścianek kanalików oskrzeli zawężającej ich światło. Astma nieleczona, albo leczona nieprawidłowo, po kilkudziesięciu latach trwania wywołuje rozedmę i włóknienie tkanki śródmiąższowej płuc, co może zmniejszyć około dwukrotnie pojemność życiową płuc. Dowodem prawidłowej samokontroli i zadawalającej drożności kanalików oskrzelowych oraz ich prawidłowej elastyczności (podatności ) jest prawidłowy wynik badania spirometrycznego, przekraczający 50% należnej normy).
koniec
Oprac. Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

Lekarz alergolog-pneumonolog (astma i alergia)
Kaszel u dziecka

Zobacz odpowiedź
lekarza alergologa-pneumonologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
AstraZeneca Pharma Poland
-   Zadaj pytanie
Pytanie nie dotyczące astmy lub alergii pozostanie bez odpowiedzi.
3110
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
alergiczne zapalenie o nic przyjemnego, sam to teraz przechodze, oczy mam załzawione cały czas, normalnie wygląda jakbym płaka ...wala     3825

kwestia zmiany trybu życia i odpowiednia dieta ...AnnaAgreeable     19910

[quote='Natalia' pid='42' dateline='1427573777'] Słyszałam na zajęciach z trychologii że włosy rosną do pewnego momentu ...Weronika     51236

problemy z ciśnieniem ma 90 % naszego społeczeństwa, niestety ja należę do tej grupy ...kasiaoren     19910

a jak wygląda ta alergia ... ...kacper431     3825

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Żywienie dzieci zagrożonych alergią w 1 roku życia
-„Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie” - wyniki ogólnopolskiego programu edukacyjnego
-Alergeny domowe i astma
-Alergia „na słońce”
-Alergia - co to za choroba?
-Alergia i oczy
-Alergia na jad owadów
-Alergia na psa
-Alergia w sezonie „kaloryferowym”
-Astma – co to za choroba?
-Bezpieczeństwo leków antyhistaminowych
-Chory nos i alergia
-Cztery typy astmy oskrzelowej
-Dlaczego cierpimy na pokrzywkę?
-Dlaczego dzieci chorują na alergię?
-Edukacja dla samokontroli
-EGZEMA czyli alergiczny wyprysk kontaktowy
-Histamina i alergia
-Jak żyć z astmą oskrzelową?
-Jak rozpoznać alergię i alergen?
-Jak unikać kontaktu z alergenami?
-Katar sienny
-Leczenie schorzeń alergicznych
-LG w walce z zimową alergią - innowacyjna linia pralek Allergy Care
-Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF
-Odczulanie czyli Desynsybilizacja
-Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Pokrzywka – jak jej unikać?
-Przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Przewlekły kaszel i nieżyt nosa a astma
-Rozpoczęła się realizacja programu edukacyjnego „Wolność Oddechu - Zapobiegaj astmie”
-Rozpoznanie astmy
-Sukces pilotażowej edycji programu „Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie
-Terapia skojarzona w astmie
-Uczulenie na kosmetyki
-Uwaga! Pyłkowica!
-Wszystko o Astmie
-Wytyczne dla osób chorych na astmę
Ciekawe linki
www.alergen.info.pl www.alergen.astma.org
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.